|
Bilans energetyczny dla Polski... W strukturze zużycia pierwotnych nośników energii w ostatnich trzydziestu latach nastąpiły pewne zmiany, ale tendencje te są różne w różnych krajach. Na przykład w Stanach Zjednoczonych w latach 1970-98 nastąpił wzrost udziału węgla w strukturze zużyW strukturze zużycia pierwotnych nośników energii w ostatnich trzydziestu latach nastąpiły pewne zmiany, ale tendencje te są różne w różnych krajach. Na przykład w Stanach Zjednoczonych w latach 1970-98 nastąpił wzrost udziału węgla w strukturze zużycia energii pierwotnej z 19,9 do 24,8%, podobnie w Chinach i Indiach. W krajach, takich jak: Japonia i Australia, udział węgla pozostaje na niezmienionym poziomie, natomiast w krajach Europy Zachodniej nastąpiło zmniejszenie jego zużycia, a wzrost zużycia gazu ziemnego. Za wykorzystaniem węgla kamiennego i brunatnego przemawiają również względy ekonomiczne. Cena wytwarzania energii elektrycznej z poszczególnych jej nośników kształtuje się następująco: 1 GJ energii z węgla brunatnego kosztuje średnio 0,8-1,2 USD, z węgla kamiennego 1,7-2 USD, a z gazu ziemnego 3-3,3 USD.
Założenia polityki energetycznej Polski do roku 2020
"Założenia polityki energetycznej Polski do roku 2020", zakładające trzy scenariusze rozwoju makroekonomicznego kraju, przedstawiają punkt wyjścia oraz prognozę potrzeb energetycznych kraju jak i krajowe bilanse paliwowo-energetyczne w horyzoncie czasowym roku 2020.
We wszystkich scenariuszach w pierwszych ośmiu latach okresu objętego prognozą przewiduje się niewielki spadek zużycia energii pierwotnej w wyniku racjonalizacji zużycia energii, a w szczególności wytwarzania i użytkowania energii cieplnej w dużych systemach ogrzewania zdalaczynnego. Jest to efektem założenia o przyspieszonym energooszczędnym zachowaniu odbiorców wskutek rosnących cen paliw i energii.
Przyjęte założenia co do liczby i standardu ochrony cieplnej nowo budowanych mieszkań oraz założenia wynikające z programu termomodernizacji budynków istniejących wskazują, że krajowe zapotrzebowanie na ciepło będzie wykazywało umiarkowaną tendencję spadkową, niezależnie od scenariusza rozwoju makroekonomicznego. Zapotrzebowanie na energię elektryczną, w okresie objętym prognozą, wykazuje bardzo dynamiczny wzrost - od ok. 41% w scenariuszu PRZETRWANIA, poprzez 63% w scenariuszu ODNIESIENIA, do 66% w scenariuszu POSTĘPU-PLUS.
Wydaje się, że prognozy te są nieco przesadzone biorąc pod uwagę fakt, że dzisiaj wykorzystujemy tylko około 70% zainstalowanych mocy. Po drugie w dobie stosowania urządzeń energooszczędnych wzrost zapotrzebowania na energię elektryczną będzie niższy niż miało to miejsce w ostatnich latach w krajach Europy Zachodniej, przyjętych w Założeniach za wzorzec.
W świetle tego wydaje się, że bilans energetyczny jest przeszacowany, a zapotrzebowanie na nośniki pierwotne energii będzie niższe. Dotyczy to zarówno węgla kamiennego (nie 82 mln ton a około 65 mln ton rocznie) jak i gazu ziemnego.
Ponadto szacunki dotyczące wpływu zmiany cen paliw pierwotnych okazują się już dzisiaj mało aktualne, a strategia głównych światowych dostawców ropy naftowej i gazu ziemnego nie jest w aspekcie cen energii optymistyczna dla odbiorców.
Odnawialne źródła energii
W bilansie energetycznym kraju w perspektywie roku 2020 należałoby większy nacisk położyć na odnawialne źródła energii. Unia Europejska przewiduje zwiększenie udziału energii ze źródeł odnawialnych w globalnym zużyciu energii w 2010 roku do poziomu 12%. Tymczasem w "Założeniach polityki energetycznej Polski do roku 2020" przewidziano udział energii ze źródeł odnawialnych w zależności od scenariusza na poziomie od 5,3 do 6,4% w roku 2020. Pomijając aspekt przystosowania się do wymogów Unii, wykorzystanie źródeł odnawialnych wydaje się celowe z punktu widzenia społecznego, ekologicznego i ekonomicznego. Wykorzystanie na przykład biomasy (słoma zbóż, zrębki drzewne, rośliny energetyczne) tworzy miejsca pracy na wsi, a zatem przeciwdziała strukturalnemu bezrobociu. Roczna produkcja biomasy w Polsce szacowana jest na ok. 30 mln ton, co jest równoważne energetycznie 15-20 mln tonom węgla. Na tę ilość składa się słoma odpadowa - 20-25 mln ton i odpady drzewne (chrust, trociny, kora, zrębki), których jest około 4-7 mln ton.
Energia cieplna uzyskiwana z drewna i słomy jest tańsza od energii cieplnej uzyskiwanej z tradycyjnych nośników energetycznych.
Korzystanie z innych odnawialnych źródeł energii, na przykład rozwijanie energetyki wiatrowej, również wydaje się celowe. W takich krajach, jak RFN czy Dania, zainstalowano już odpowiednio 4000 MW i 2000 MW w energetyce wiatrowej.
Polityka regionalna
Biomasa to przede wszystkim lokalne źródło energii, które w stosunkowo łatwy sposób może zastąpić paliwa kopalne przy produkcji ciepła. Spalanie biomasy nie powoduje wzrostu stężenia CO2 (jest on zużywany podczas wegetacji czyli "produkcji" biomasy) i dlatego jej wykorzystanie może stanowić istotny wkład w ograniczenie efektu cieplarnianego.
Za energetycznym wykorzystaniem biomasy przemawiają następujące argumenty:
możliwość tworzenia nowych miejsc pracy na wsi i w mieście, aktywizacja ekonomiczna lokalnych społeczności wiejskich, wykorzystanie nadwyżki siły roboczej, zagospodarowanie niewykorzystanych gruntów rolnych i nieużytków uprawami np. roślin energetycznych, wyższe bezpieczeństwo energetyczne poprzez poszerzenie oferty producentów energii, konieczność ograniczenia emisji CO2, wysokie koszty odsiarczania spalin ze spalania paliw kopalnych.
Na przykład w Hiszpanii pracuje elektrownia opalana słomą o mocy 12 MWel i rocznej produkcji 96 GWh energii elektrycznej. Jest to instalacja nowoczesna, zautomatyzowana, w której jest zatrudnionych 14 osób. Do elektrowni paliwo dostarczane jest przez 96 osób i w efekcie w sposób bezpośredni i pośredni (dostarczanie paliwa, uprawa) w przedsięwzięciu znajduje zatrudnienie około 200 osób. Wykonane w Zakładzie Oszczędności Energii i Ochrony Powietrza GIG studialne prace aplikacyjne - Projekty założeń do planu zaopatrzenia gmin małopolskich Żabno, Radgoszcz i Dąbrowa Tarnowska w ciepło, energię elektryczną i paliwa gazowe z uwzględnieniem możliwości wykorzystania lokalnych źródeł energii odnawialnej, wykazały, że jedynym potencjalnym, realnym źródłem energii odnawialnej jest biomasa, a zwłaszcza drewno opałowe, odpady drzewne, słoma, osady ściekowe i wyselekcjonowane odpady komunalne.
Stopień wykorzystania biomasy w tych gminach wynosi do 20% w zależności od dostępności drewna opałowego, odpadów drzewnych i słomy. Ilość i dostępność słomy uzależniona jest ponadto od rodzaju upraw. Wykazano, że perspektywicznym surowcem energetycznym w tych gminach jest słoma. Możliwy do uzyskania efekt energetyczny przy wykorzystaniu jedynie połowy masy nadwyżki produkowanej słomy, pozwoli na zaspokojenie aż 13% aktualnych potrzeb cieplnych tych gmin. Energetyczne wykorzystanie biomasy stworzy nowe miejsca pracy, bowiem wytwarzanie energii cieplnej z biomasy wymaga od dwu do pięciokrotnie większego zatrudnienia niż wytwarzanie energii z węgla, czy gazu ziemnego.
Kogeneracja
Należy też mocniej zaakcentować produkcję ciepła i energii elektrycznej w skojarzeniu. Dotyczy to zarówno dużych źródeł systemowych, jak i małych rozproszonych źródeł ciepła i energii elektrycznej. W roku 1997 produkcja energii elektrycznej była oparta praktycznie wyłącznie na elektrowniach zawodowych dużej mocy. W horyzoncie roku 2020 spodziewana struktura źródeł ulegnie dość istotnym zmianom wskutek znaczącego rozwoju źródeł rozproszonych (małej mocy), produkujących w skojarzeniu ciepło i energię elektryczną, głównie na bazie gazu ziemnego.
Strategia Unii Europejskiej przewiduje, że w roku 2010 skojarzona produkcja ciepła i energii elektrycznej w Europie stanowić będzie 18% rynku elektryczności. Zatem w porównaniu z rokiem 1997 byłoby to podwojenie udziału kogeneracji ze średnio 9%. Liberalizacja rynku energii sprawia, że następują na nim zmiany zarówno organizacyjne jak i rodzajowe. Powstają i będą powstawały mniejsze, a prężne i elastyczne firmy biorące udział w grze rynkowej.
Za małymi rozproszonymi źródłami produkcji w skojarzeniu ciepła i energii elektrycznej przemawia to, że straty przesyłu energii elektrycznej w najlepszym razie nie są mniejsze niż 10% (w Wielkiej Brytanii), w Szwecji wynoszą one około 20%, a w Indiach dochodzą nawet do 40%. Straty przesyłu gazu wynoszą natomiast około 1%. Wynika z tego, że energia elektryczna powinna być generowana tam, gdzie jest na nią zapotrzebowanie. Cogen Europe (www.cogen.org) jest zdania, że celem powinno być osiągnięcie nie 18%, a 30% produkcji energii elektrycznej w kogeneracji do roku 2010, bo już dzisiaj w niektórych krajach Wspólnoty Europejskiej ta liczba jest przekroczona.
Kogeneracja w dużych źródłach systemowych wydaje się też jednym z najlepszych rozwiązań redukcji emisji CO2 . Elektrownie węglowe, które uzyskują sprawność maksymalnie 40%, posiadają wskaźnik emisji w wysokości ok. 800 g CO2 /kWh. Nowoczesne elektrownie w Europie opalane gazem uzyskują wyższą sprawność, bo dochodzącą do 55%, a wskaźnik emisji CO2 spada do poziomu 360 g CO2 /kWh. Jednakże elektrociepłownie pracujące w układzie skojarzonym posiadają emisję w przeliczeniu na ekwiwalentną kWh (netto) na poziomie 245 g CO2 /kWh. Zatem jest ona o 70% niższa w porównaniu do elektrowni węglowych i o 32% mniejsza niż w elektrowniach gazowych.
Raport IPSEP (International Project for Sustainable Energy Past), prywatnej organizacji badawczej z Kalifornii (www.ipsep.org), podaje możliwość redukcji CO2 do roku 2020 przez sektor energetyczny. Zakładając, że w latach 2000-2020, 75-90% nowych mocy będzie zainstalowanej w skojarzeniu, to do 2020 roku CHP (Combined Heat and Power) będą miały udział w całkowitej produkcji energii elektrycznej wynoszący 58-69%. Emisja CO2 zmniejszy się o 290-350 Mt rocznie, a więc o 30% w porównaniu z rokiem bieżącym. Na przykład w Holandii wszystkie nowo zainstalowane moce w jednostkach na paliwa kopalne są instalowane w układzie kogeneracyjnym. W Danii natomiast już dzisiaj prawie 50% elektryczności produkowane jest w układzie kogeneracji.
Źródła finansowania
Prawo energetyczne narzuca przedsiębiorstwom prowadzącym działalność w zakresie obrotu energią obowiązek zakupu ciepła i energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych. Inwestycje dotyczące odnawialnych źródeł energii oraz skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła, jako inwestycje ekologiczne, mogą być finansowane przez wszystkie fundusze ekologiczne, takie jak: Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz wojewódzkie, powiatowe i gminne fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Pozwalają one na zaciąganie niskooprocentowanych kredytów i otrzymywanie dotacji proporcjonalnych do efektu ekologicznego przedsięwzięcia.
Również Bank Ochrony Środowiska S.A. udziela kredytu na przedsięwzięcia proekologiczne na warunkach preferencyjnych. Bardzo poważnym i atrakcyjnym źródłem finansowania przedsięwzięć proekologicznych zwiększających efektywność wytwarzania i użytkowania paliw i energii są fundusze Unii Europejskiej tak jak program Phare. Począwszy od 2000 roku funkcjonują specjalne fundusze wspólnotowe ISPA i SAPARD.
W zakresie finansowania projektów energetyki odnawialnej w Europie funkcjonują celowe programy obejmujące również Polskę, takie jak: ALTENER 2, SYNERGY, LIFE, czy Piąty Program Ramowy UE.
Znaczącą rolę w finansowaniu inwestycji proekologicznych odgrywają fundacje funkcjonujące dzięki pomocy zagranicznej takie jak: Ekofundusz, Globalny Fundusz Ochrony Środowiska czy Europejski Fundusz Rozwoju Wsi.
Promocje:
|
|
