W wyniku powstałego w 1973 r. kryzysu energetycznego w większości krajów rozwiniętych podjęto działania, których głównym celem było tworzenie nowych źródeł energii elektrycznej.W wyniku powstałego w 1973 r. kryzysu energetycznego w większości
krajów rozwiniętych podjęto działania, których głównym celem było
tworzenie nowych źródeł energii elektrycznej. Wśród tych poszukiwanych
nowych źródeł na czoło wysunęła się energetyka wodna. Dlatego też
olbrzymie zainteresowanie wzbudziły małe elektrownie i siłownie wodne.
Zaliczono do nich elektrownie wodne o mocach zainstalowanych do 5 MW, a w niektórych
krajach do 10 MW.
W Polsce rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 15 grudnia
2000r. zobowiązuje zakłady energetyczne do odkupienia całej, wyprodukowanej
przez MEW energii elektrycznej. Jest to bowiem energia nie tylko nie obciążająca
środowiska naturalnego, lecz stanowiąca dodatkowo tzw. źródła miejscowe,
odciążające całą sieć energetyczną oraz poprawiające krajowy bilans
paliwowy. Ponadto, według przyjętej we wrześniu 2000r. rządowej strategii
rozwoju energetyki, w Polsce do końca tej dekady aż 7,5% całej zużywanej
energii ma pochodzić z tzw. odnawialnych źródeł energii. Rządowa strategia
ma bowiem pomóc Polsce dotrzymać kroku Unii Europejskiej, w której do 2010r.
energia odnawialna ma zaspokajać 12% potrzeb.
Obecnie Hydrotrest Skanska prowadzi także prace nad Małą
Elektrownią Wodną przy stopniu wodnym Kościuszko na Wiśle. Mała Elektrownia
Wodna przy Stopniu Wodnym Łączany na rzece Wiśle w km 38+580.
Stopień wodny Łączany został zbudowany przez Hydrotrest
Skanska, wtedy jeszcze jako Krakowskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Wodno-Inżynieryjnego,
w latach 1956-60 w ramach programu zabudowy Górnej Wisły. Składa się on z
następujących zasadniczych elementów:
- jaz piętrzący z przepławką dla ryb
- zapora ziemna czołowa
- most drogowy w drodze powiatowej
04-206 Łączany - Rusocice
- obwałowania boczne
Wpływ MEW na środowisko
Mała Elektrownia Wodna Łączany będzie mieć dodatni wpływ
na środowisko. Woda, po zrzucie do kanału, będzie posiadała lepsze parametry
czystości niż przed pobraniem. Wynika to z faktu, że turbiny wodne działają
jak klasyczny aerator. Napowietrzanie wody spowoduje znaczne zmniejszenie
zanieczyszczeń biologicznych. Na kratach wlotowych na ujęciu wody będą
gromadzić się zanieczyszczenia płynące rzeką. Będą one usuwane do
kontenera i wywożone na wysypisko.
Obliczone natężenie hałasu, wywołane dźwiękami o niskiej
częstotliwości, przy budynku wynosi około 56 decybeli, co odpowiada głośnej
rozmowie (60-70dB). Praca elektrowni nie będzie słyszalna nawet na drodze
przebiegającej na koronie zapory.
Dodatkowo, gdyby w ciągu roku energię uzyskaną z MEW
wyprodukowano w elektrowni cieplnej, to wystąpiłaby znaczna emisja
zanieczyszczeń atmosferycznych.
Rozwiązanie techniczne
Kanał dopływowy
Wlot do kanału znajduje się na rzędnej 212,50 m n.p.m. Kanał
doprowadzający wodę do elektrowni zaprojektowano jako kanał otwarty o
skarpach usypanych do rzędnej 216,50 m n.p.m. Umocnienie dna i brzegów będzie
się składać z warstwy geowłókniny TS-30 oraz ułożonych na niej materacy
siatkowo-kamiennych o grubości 30 cm. Kanał będzie miał szerokość w dnie
16,5 m. Nasypy wykonane poza kanałem będą wyrównane i obsiane trawą. Łączna
długość kanału wynosi 157,7 m. Na wlocie do kanału zaprojektowano belkę
przeciwlodową o długości 40m, osadzoną na stalowych palach rurowych. Belka
ta będzie jednocześnie spełniać rolę bariery do zatrzymywania płynących
zanieczyszczeń o większych gabarytach.
Przepust pod drogą powiatową Rusocice - Łączany
Przepust pod drogą jest elementem wspólnym MEW Łączany i SW
Łączany. Znajduje się on w odległości 81,0 m od przepławki dla ryb. Przejście
pod nasypem drogi, stanowiącym tamę Stopnia Wodnego Łączany, zaprojektowano
w postaci kanału zamkniętego, o trzech prostokątnych otworach o szerokości w
świetle 4,0 m i wysokości zmiennej od 4,0 m do 5,7 m oraz rzędnej dna na
wlocie 212,25 m n.p.m.
Będzie to konstrukcja żelbetowa, monolityczna, zamknięta,
wykonana w ścianach grodzy z profili stalowych. Ściany grodzy będą stałymi
elementami budowli. W części wlotowej konstrukcja będzie posiadać wnęki do
zamknięć remontowych i przeciwpowodziowych w postaci zasuw.
Kanał łączący przepust z blokiem siłowni
Jest to konstrukcja żelbetowa, dokowa, monolityczna, wykonana w
ścianach grodzy z profili stalowych. Wierzch konstrukcji znajduje się na rzędnej
217,0 m n.p.m. Ściany boczne są rozparte rozporami żelbetowym. Na wierzchu ścian
bocznych przewidziano stalowe bariery ochronne. Konstrukcja ta zdylatowana jest
od przepustu pod drogą i bloku siłowni.
Blok siłowni z wypadem
Blok siłowni jest konstrukcją żelbetową monolityczną,
wykonaną w ścianach grodzy z profili stalowych. Wierzch konstrukcji znajduje
się na rzędnej 217,0 m n.p.m. Ściany boczne są rozparte rozporami żelbetowymi
50×100 cm. Spód konstrukcji znajduje się na rzędnej 201,95 m n.p.m.
Jest to najniżej położony element budowli. Powiązany jest on
z podłożem gruntowym poprzez warstwę żwirową o grubości 1,0 m. Wlot do
komory turbinowej znajduje się na rzędnej 208,8 m n.p.m. Spód rury ssawnej
znajduje się na rzędnej 202,95m n.p.m., natomiast wylot z rury ssawnej
znajduje się na rzędnej 204,05 m n.p.m. Ściany wlotu do komory turbinowej i
rury ssawnej mają grubość 70 cm. Komora wlotowa i rura ssawna w środku rozpiętości
posiadają filarki działowe o szerokości 30 cm. Ściany bloku elektrowni od rzędnej
213,8 m n.p.m. mają grubość 50 cm. Poziom ten jest poziomem posadzki
pomieszczenia, w którym znajdować się będą urządzenia technologiczne.
Posadzkę stanowić będzie warstwa z polibetonu o grubości 5 cm. Wejście do
pomieszczeń odbywać się będzie z poziomu placu manewrowego, znajdującego się
na rzędnej 217,0 m n.p.m. poprzez wodoszczelne drzwi metalowe. Będą to
zaadoptowane drzwi okrętowe.
Wewnątrz hali zejście na poziom posadzki odbywać się będzie
z pomostu stalowymi wachlarzowymi schodami. Konstrukcję nośną stropu hali
maszyn stanowić będą ściany boczne i blachownice stalowe o zmiennej wysokości
od 600 do 800 mm, wykonane z blach o grubości: środnik 8 mm, pas górny i
dolny 6 mm, szerokość pasów 300 mm. Strop stanowić będzie konstrukcja typu
filigran. Spadek dachu wynosić będzie 2%. W dachu przewidziano otwory na
zamontowanie wentylacji. W dachu znajdować się będzie dwuwarstwowy świetlik
liniowy z tworzyw akrylowych, będący jednocześnie lukiem, o wymiarach w świetle
7,2 x 4,5 m. Odprowadzenie wody opadowej nastąpi poprzez rynnę i rurę spustową
fi 150 mm na dolne stanowisko elektrowni. Blok siłowni od płyty wypadowej
oddzielony jest dylatacją uszczelnioną taśmą dylatacyjną o szerokości 350
mm.
Płyta wypadowa
Płyta wypadowa jest konstrukcją żelbetową monolityczną,
dokową, wykonaną w grodzy z profili stalowych. Konstrukcja w świetle ma
zmienną szerokość od 11,0 do15,50 m. Płyta denna
o grubości 50 cm powiązana jest z podłożem gruntowym przy
pomocy betonu wyrównawczego 10 cm. Od strony wylotu rury ssawnej pod płytą
znajduje się filtr odwrotny, którego ujście wyprowadzone jest na zewnątrz płyty
poprzez rury PCV 110 mm w rozstawie 150×150 cm. Wierzch ściany wypadu i ściany
rury ssawnej wyposażony jest w stalową barierę ochronną.
Kanał odpływowy
Kanał odpływowy jest konstrukcyjnie podobny do kanału dopływowego.
Nachylenie skarp wynosi 1:2. Szerokość kanału w dnie wynosi 11,0 m. Rzędna
dna kanału to 208,00÷207,65 m n.p.m. Długość kanału wynosi 185,96 m. Dna i
skarpy umacniać będzie materac siatkowo--kamienny ułożony na geowłókninie
TS-30.
Połączenie dna kanału z dnem koryta rzeki umocnione będzie
gabionami i narzutem kamiennym.
Plac manewrowy
Plac manewrowy będzie się znajdować po prawej stronie bloku
siłowni. Nawierzchnia zostanie umocniona drobnowymiarową kostką betonową
(typu Polbruk) na warstwie 20-cm podbudowy z betonu B-7,5.
Bariera drenażowa
Bariera drenażowa będzie odprowadzać wodę z podnóża
zapory. Zaprojektowana jest z rur filtracyjnych fi 300 w otulinie z włókna
kokosowego, w obsypce żwirowo-piaskowej. Przewiduje się ułożenie jej po obu
stronach bloku siłowni na odcinku około 50 m.
Czorsztyn-Niedzica
5 lat temu Hydrotrest Skanska S.A., jeszcze jako Hydrotrest
S.A., oddała do eksploatacji elektrownie Czorsztyn--Niedzica i Sromowce Wyżne.
Rozpoczynana obecnie budowa MEW Łączany stanowi kontynuację udanej współpracy
z inwestorem: ZZW Czorsztyn--Niedzica-Sromowce Wyżne S.A.
Hydrotrest Skanska S.A. zrealizowała elektrownię wodną
Czorsztyn-Niedzica przy zaporze głównej w Niedzicy. Wykorzystuje ona do
produkcji energii elektrycznej, w okresie szczytowego zapotrzebowania, spiętrzenie
wód Dunajca. W okresach niskich obciążeń energetycznych umożliwia
przechodzenie do pracy pompowej. Praca szczytowa elektrowni uniezależniona jest
od dopływów do zbiornika Czorsztyn. Pompuje ona wodę do tego zbiornika ze
zbiornika Sromowce Wyżne. Zainstalowanie w elektrowni turbozespołów
odwracalnych i akumulacja energii pozwoliły podwoić moc elektrowni w stosunku
do naturalnych możliwości Dunajca.
Sromowce Wyżne
Wybudowana przez Hydrotrest elektrownia wodna Sromowce Wyżne
jest elektrownią przepływową. Znajduje się przy zbiorniku wodnym Sromowce Wyżne
o pojemności 7 mln m3, który wchodzi w skład Zespołu Zbiorników Wodnych
Czorsztyn-Niedzica--Sromowce. Elektrownia wykorzystuje potencjał energetyczny
Dunajca, a dokładnie odpływy ze zbiornika Sromowce do koryta Dunajca, dzięki
czemu pracuje w sposób ciągły. Jedna z grup kanałów doprowadzających wodę
do elektrowni dostosowana jest do możliwości zasilania w przyszłości
kajakowego toru slalomowego, planowanego na lewym brzegu, pomiędzy wsią
Sromowce a Dunajcem. Hydrotrest Skanska buduje obecnie tor kajakarstwa górskiego
przy stopniu wodnym Kościuszko na rzece Wiśle.
Elektrownia Sromowce Wyżne jest nowoczesną elektrownią
przystosowaną do pracy bezzałogowej. Jest sterowana z nastawni elektrowni
Czorsztyn-Niedzica, z żądaną przepustowością 9÷28 m3/s. Innowacją jest
zastosowanie zblokowanych, zatapialnych turbozespołów. Turbozespoły ustawione
są w okrągłych gniazdach, bez potrzeby kotwienia ich betonem. Ich zaletą
jest mały ciężar, duża żywotność, zwartość budowy oraz automatyczna
synchronizacja z siecią państwową.
Promocje: