STRATEGIE ROZWOJU ENERGETYKI NIEKONWENCJONALNEJ

Pompy ciep│a | OÂwietlenie LED, ┐arˇwki LED | Kolektory s│oneczne | Certyfikat energetyczny | Pod│ogˇwka

STRATEGIE ROZWOJU ENERGETYKI NIEKONWENCJONALNEJ... 21 maja 2001 roku odbyło się w Warszawie seminarium „Strategie rozwoju energetyki niekonwencjonalnej”, zorganizowane pod patronatem Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, w ramach cyklu „Warsztaty Regulatora”. Prelegentami byli: prof. Tadeusz Skoczkows

Tu jest miejsce na reklamŕ.
Zobacz cennik

dr Andrzej W. R├│┼╝ycki, Roman Szramka
Autorzy s─ů pracownikami Departamentu Plan├│w i Analiz URE

Biuletyn URE 4/2001


STRATEGIE ROZWOJU ENERGETYKI NIEKONWENCJONALNEJ

 

21 maja 2001 roku odby┼éo si─Ö w Warszawie seminarium ┬äStrategie rozwoju energetyki niekonwencjonalnej┬ö, zorganizowane pod patronatem Prezesa Urz─Ödu Regulacji Energetyki, w ramach cyklu ┬äWarsztaty Regulatora┬ö. Prelegentami byli: prof. Tadeusz Skoczkowski ┬ľ Prezes Krajowej Agencji Poszanowania Energii, Grzegorz Wi┼Ťniewski ┬ľ Dyrektor Europejskiego Centrum Energii Odnawialnej dla Pa┼ästw Regionu Morza Ba┼étyckiego i dr in┼╝. Wojciech Jaworski ┬ľ Koordynator Strategii Ekorozwoju, Biuro Strategii i Rozwoju ┬ľ grupa ochrony ┼Ťrodowiska Polskich Sieci Elektroenergetycznych S.A. Obrady prowadzi┼é Dyrektor Departamentu Plan├│w i Analiz dr Witold W┼éodarczyk.

Jako pierwszy wyst─ůpi┼é prof. T. Skoczkowski, kt├│ry stwierdzi┼é, ┼╝e zwi─Ökszenie udzia┼éu energii uzyskiwanej z OZE w bilansie energetycznym kraju jest skomplikowanym procesem politycznym, spo┼éecznym, ekonomicznym i technicznym i wymaga woli politycznej wszystkich stron zainteresowanych t─ů dziedzin─ů. Prezes KAPE przypisuje w tym procesie decyduj─ůc─ů rol─Ö Prezesowi URE. Do podstawowych korzy┼Ťci zwi─ůzanych z wdro┼╝eniem rozwoju energetyki odnawialnej prelegent zaliczy┼é dywersyfikacj─Ö ┼║r├│de┼é energii, rozw├│j lokalnych rynk├│w energii elektrycznej oraz infrastruktury energetycznej i zmniejszenie bezrobocia. Ubocznym skutkiem b─Öd─ů niebagatelne korzy┼Ťci dla ┼Ťrodowiska naturalnego. Wyk┼éadowca przypomnia┼é najwa┼╝niejsze dokumenty dotycz─ůce OZE, przyj─Öte w Unii Europejskiej: Bia┼é─ů Ksi─Ög─Ö ┬ľ ┬äEnergia dla przysz┼éo┼Ťci┬ö z roku 1997 i Zielon─ů Ksi─Ög─Ö ┬ľ ┬äKu europejskiej strategii bezpiecze┼ästwa energetycznego┬ö z roku 2000. Dokumenty te zosta┼éy uzupe┼énione dyrektywami Komisji Europejskiej i szczeg├│┼éowymi aneksami. W ich wyniku podj─Öto programy na rzecz rozwoju odnawialnych ┼║r├│de┼é energii, kt├│re w cz─Ö┼Ťci dotyczy┼éy tak┼╝e naszego kraju. Obecnie Unia Europejska opracowuje now─ů dyrektyw─Ö, kt├│ra ureguluje definicje poj─Ö─ç zwi─ůzanych z OZE, kwestie procedur administracyjnych dotycz─ůcych inwestycji w tym zakresie oraz zagadnienia dost─Öpu do sieci elektroenergetycznych dla ┼║r├│de┼é OZE. Bia┼éa Ksi─Öga UE przewiduje realizacj─Ö ogromnych inwestycji w zakresie energetyki wiatrowej i instalacji wykorzystuj─ůcych biomas─Ö, wdro┼╝enie projektu zasilania 100 gmin w Unii Europejskiej wy┼é─ůcznie energi─ů ze ┼║r├│de┼é odnawialnych (koszt projektu to ok. 2,5 mln euro) oraz instalacj─Ö miliona system├│w fotowoltaicznych, co pozwoli zredukowa─ç emisj─Ö CO2 o milion ton rocznie. Koszty tego projektu szacuje si─Ö na ok. 3 mld euro, w tym miliard ze ┼Ťrodk├│w publicznych. Odnawialne ┼║r├│d┼éa energii mo┼╝na umownie podzieli─ç na ┬ästare┬ö (drewno, torf, odpady biomasy i energia wodna) i ┬änowe┬ö (energia wiatru, biogaz, niekt├│re rodzaje biomasy, energia geotermalna i s┼éoneczna). W krajach Unii Europejskiej w latach 1989 ┬ľ 1998 nast─ůpi┼é wzrost pozyskania energii z wiatru o 2154%, s┼éonecznej ┬ľ o 138%, biomasy ┬ľ o 36%, geotermalnej o 35% i wodnej o 20%. W tym samym czasie ca┼ékowita produkcja energii pierwotnej w krajach pi─Ötnastki wzros┼éa o 32%. Nale┼╝y jednak pami─Öta─ç, ┼╝e w Unii Europejskiej istniej─ů r├│┼╝ne formy wsparcia dla odnawialnych ┼║r├│de┼é energii, w tym: gwarantowany poziom zakup├│w po ustalonych cenach, ulgi podatkowe, bezpo┼Ťrednie subsydia i wspieranie bada┼ä i post─Öpu technicznego w tej dziedzinie. Ramowy Program w Zakresie Energii na lata 1998 ┬ľ 2002 obejmuje takie programy promuj─ůce OZE wewn─ůtrz Unii, jak ALTENER, SAVE, SYNERGY, CARNOT, SURE. Obejmuj─ů one badania, akcje pilota┼╝owe, promocj─Ö i rozw├│j informacji i edukacji, szkolenia, wymian─Ö do┼Ťwiadcze┼ä, monitoring i akcje pomocowe. ┼Ürodki niekt├│rych z tych program├│w s─ů dost─Öpne r├│wnie┼╝ dla kraj├│w Europy ┼Ürodkowej i Wschodniej.

Nast─Öpnie prof. Skoczkowski zaj─ů┼é si─Ö usytuowaniem odnawialnych ┼║r├│de┼é energii w ustawie Prawo energetyczne i Za┼éo┼╝eniach polityki energetycznej Polski do 2020 roku. Zagadnienia OZE wyst─Öpuj─ů w ustawie ┬ľ Prawo energetyczne, rozporz─ůdzeniu Ministra Gospodarki z dnia 15 grudnia 2000 r. w sprawie obowi─ůzku zakupu energii elektrycznej ze ┼║r├│de┼é niekonwencjonalnych i odnawialnych oraz wytwarzanej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciep┼éa, a tak┼╝e ciep┼éa ze ┼║r├│de┼é niekonwencjonalnych i odnawialnych oraz zakresu tego obowi─ůzku, ┬äZa┼éo┼╝eniach polityki energetycznej Polski do roku 2020┬ö, dokumencie ┬äPolska 2025. D┼éugookresowa strategia trwa┼éego i zr├│wnowa┼╝onego rozwoju┬ö oraz w Rezolucji Sejmu RP z 8 lipca 1999 roku, kt├│ra deklaruje przysz┼ée stworzenie warunk├│w prawnych sprzyjaj─ůcych rozwojowi energetyki odnawialnej, a tak┼╝e podj─Öcie prac nad opracowaniem projektu ustawy o wykorzystaniu odnawialnych ┼║r├│de┼é energii.

Na zako┼äczenie wyst─ůpienia wyk┼éadowca sformu┼éowa┼é opini─Ö, ┼╝e rozw├│j odnawialnych ┼║r├│de┼é energii nie nast─ůpi w naszym kraju bez wsparcia ze strony pa┼ästwa. Regulacje prawne powinny by─ç jednoznaczne, za┼Ť inwestowanie wspomagane subsydiami rz─ůdowymi i nisko oprocentowanymi kredytami. Tak┼╝e regulator mo┼╝e, zgodnie ze swoimi kompetencjami, wnie┼Ť─ç sw├│j wk┼éad do rozwoju odnawialnych ┼║r├│de┼é energii.

Dyrektor Grzegorz Wi┼Ťniewski ┬ľ z Europejskiego Centrum Energii Odnawialnej dla Pa┼ästw Regionu Morza Ba┼étyckiego om├│wi┼é perspektywy rozwoju OZE w Polsce, ze szczeg├│lnym uwzgl─Ödnieniem dokumentu ┬äStrategia rozwoju energetyki odnawialnej┬ö, przyj─Ötego przez Rad─Ö Ministr├│w 5 wrze┼Ťnia 2000 r. Jest to w polskich warunkach dokument nowatorski, okre┼Ťlaj─ůcy cele ilo┼Ťciowe rozwoju energetyki odnawialnej w Polsce do roku 2020 oraz realno┼Ť─ç ich osi─ůgni─Öcia w warunkach dost─Öpnych mechanizm├│w prawno ┬ľ ekonomicznych. Celem naczelnym ┬äStrategii...┬ö jest zwi─Ökszenie udzia┼éu energii ze ┼║r├│de┼é odnawialnych w bilansie paliwowo ┬ľ energetycznym kraju do 7,5% w roku 2010 i do 14% w roku 2020 w strukturze zu┼╝ycia no┼Ťnik├│w pierwotnych. Zak┼éada si─Ö (wg danych ┬äZa┼éo┼╝e┼ä polityki energetycznej Polski do roku 2020┬ö), ┼╝e w roku 2010 zapotrzebowanie na energi─Ö w Polsce wyniesie 4570 PJ, co oznacza konieczno┼Ť─ç zwi─Ökszenia zdolno┼Ťci produkcyjnych w sektorze energetyki odnawialnej o dodatkowe 235 PJ. Przy opracowywaniu ┬äStrategii...┬ö przyj─Öto odmienny, ni┼╝ w ┬äZa┼éo┼╝eniach...┬ö poziom aktualnego wykorzystania energii odnawialnej ┬ľ 2,5% zamiast 5,5%, jak podaj─ů ┬äZa┼éo┼╝enia...┬ö. Jest to uzasadnione tym, ┼╝e G┼é├│wny Urz─ůd Statystyczny i Ministerstwo Gospodarki szacuj─ůc udzia┼é energii odnawialnej w Polsce doliczaj─ů do niej tak┼╝e takie ┼║r├│d┼éa energii, kt├│re zgodnie z definicj─ů zawart─ů w ustawie ┬ľ Prawo energetyczne nie spe┼éniaj─ů wymog├│w dla ┼║r├│de┼é odnawialnych (np. spalanie odpad├│w komunalnych), a tak┼╝e uwzgl─Ödnianiem przez te instytucje zawy┼╝onych warto┼Ťci dotycz─ůcych energetycznego wykorzystania torfu, kt├│ry obecnie praktycznie nie jest spalany. Natomiast ┬äStrategia...┬ö przewiduje szybszy, ni┼╝ ┬äZa┼éo┼╝enia...┬ö rozw├│j wykorzystania OZE (w stosunku do stanu obecnego ┬ľ trzykrotny przyrost do roku 2010 i sze┼Ťciokrotny do 2020).

Bia┼éa Ksi─Öga Unii Europejskiej okre┼Ťli┼éa cel polityczny dla pa┼ästw cz┼éonkowskich ┬ľ uzyskania w roku 2010 12% udzia┼éu energii odnawialnej w og├│lnym zu┼╝yciu energii pierwotnej w UE. Dokument ten zaleca, aby ka┼╝dy z kraj├│w cz┼éonkowskich sam przygotowa┼é krajow─ů strategi─Ö rozwoju OZE, zale┼╝nie od sytuacji spo┼éeczno ┬ľ gospodarczej, ekologicznej, geograficznej i posiadanych zasob├│w OZE. W Bia┼éej Ksi─Ödze zwraca si─Ö uwag─Ö, ┼╝e zwi─Ökszenie wykorzystania OZE umo┼╝liwia redukcj─Ö emisji gaz├│w cieplarnianych, zmniejszenie importu energii pierwotnej i tym samym zwi─Ökszenie bezpiecze┼ästwa energetycznego, tworzenie nowych miejsc pracy i rozw├│j obszar├│w wiejskich. Polska ┬äStrategia...┬ö jest w du┼╝ym stopniu wzorowana na podobnych dokumentach, przyj─Ötych wcze┼Ťniej w Unii Europejskiej.

W Polsce sektor energetyki odnawialnej jest obecnie zbyt s┼éaby, by bez wsparcia pa┼ästwa konkurowa─ç z silnie rozbudowanym sektorem paliw kopalnych (zw┼éaszcza przy uwzgl─Ödnieniu istniej─ůcej nadwy┼╝ki mocy w elektrowniach konwencjonalnych). ┬äStrategia...┬ö postuluje uchwalenie ustawy, okre┼Ťlaj─ůcej polityk─Ö pa┼ästwa w zakresie energetyki odnawialnej. Ustawa taka jest potrzebna zar├│wno z punktu widzenia zapewnienia stabilnych warunk├│w rozwoju ca┼éemu sektorowi, jak i wzmocnienia pozycji konkurencyjnej niezale┼╝nych dostawc├│w energii ze ┼║r├│de┼é odnawialnych na rynku krajowym i mi─Ödzynarodowym, zanim zostan─ů one zmuszone do konkurencji z dostawcami energii z OZE z pa┼ästw Unii Europejskiej.

Mankamentem ┬äStrategii...┬ö jest zbyt s┼éabe uwzgl─Ödnienie mechanizm├│w podatkowych jako skutecznego narz─Ödzia wsparcia rozwoju energetyki odnawialnej. ┬äStrategia...┬ö przewiduje bardzo powa┼╝ny wzrost wykorzystania biomasy. Zdaniem dyr. Wi┼Ťniewskiego sygna┼éy nap┼éywaj─ůce z niekt├│rych ┼Ťrodowisk, ┼Ťwiadcz─ůce o ogromnym potencjale energii geotermalnej w Polsce s─ů zgodne z prawd─ů, jednak realne perspektywy szerszego jej wykorzystania, przy obecnym poziomie technicznym i ekonomicznym kraju, s─ů niewielkie.

Dr in┼╝. Wojciech Jaworski z kolei skoncentrowa┼é si─Ö w swoim wyk┼éadzie na problemach ochrony ┼Ťrodowiska w sektorze energetycznym. Przy zrealizowaniu w roku 2010 za┼éo┼╝onego w ┬äStrategii...┬ö poziomu 7,5% udzia┼éu energii ze ┼║r├│de┼é odnawialnych nast─ůpi redukcja w skali rocznej: CO2 ┬ľ o ponad 10 mln ton (6,34% emisji z roku 1988), SO2 ┬ľ o 44 tys. ton, NOx ┬ľ o 17 tys. ton i py┼é├│w ┬ľ o ponad 13 tys. ton. Bia┼éa Ksi─Öga Unii Europejskiej szacuje, ┼╝e osi─ůgni─Öcie 12% udzia┼éu energii odnawialnej w og├│lnym zu┼╝yciu energii pierwotnej w 2010 r. poci─ůgnie za sob─ů nak┼éady inwestycyjne rz─Ödu 74 mld euro, co b─Ödzie stanowi─ç 30% og├│lnych nak┼éad├│w w energetyce. Dyrektywa nr 94/92/UE w sprawie jednolitych zasad wewn─Ötrznego rynku energii elektrycznej (art. 8 ust. 3) stanowi, ┼╝e pa┼ästwo mo┼╝e zobowi─ůza─ç operatora systemu do zapewnienia priorytetu urz─ůdzeniom wytw├│rczym, wykorzystuj─ůcym odnawialne ┼║r├│d┼éa energii.

W Polsce op┼éaty za emisj─Ö do powietrza CO2, CO, SO2, NOx i py┼é├│w z elektrowni systemowych i elektrociep┼éowni zawodowych (wg danych ARE i PSE wynosi┼éy one ok. 431 mln PLN w roku 1999 i 343 mln PLN w 2000) s─ů wy┼╝sze, ni┼╝ szacowane w ┬äStrategii...┬ö ┼Ťrodki publiczne konieczne dla wsparcia inwestycji OZE (zak┼éadaj─ůc 7,5% udzia┼é energii ze ┼║r├│de┼é odnawialnych w 2010 roku mia┼éyby one wynie┼Ť─ç ok. 228 PLN/rok).

Wg danych PSE ┬ľ REGPLAN Sp. z o.o. ┬ľ 2000 przeci─Ötne jednostkowe nak┼éady na ┼║r├│d┼éa wykorzystuj─ůce technologie rozproszonego wytwarzania wynosz─ů w przybli┼╝eniu:

Agregaty kogeneracyjne 3,2 mln PLN / MW
Elektrownie wiatrowe 4,1 mln PLN / MW
Małe elektrownie wodne 6,0 mln PLN / MW
Elektrownie biogazowe 7,6 mln PLN / MW

Jednostkowe koszty eksploatacyjne (z uwzgl─Ödnieniem paliwa):

Agregaty kogeneracyjne 54 PLN / MWh
Elektrownie wiatrowe 16 PLN / MWh
Małe elektrownie wodne 41 PLN / MWh
Elektrownie biogazowe 44 PLN / MWh

Przeci─Ötne koszty wytwarzania energii elektrycznej w elektrowniach systemowych:

Średnio 118 PLN / MWh
Z KDT 125 PLN / MWh
Pozostałe systemowe 106 PLN / MWh

Przeciętne koszty wytwarzania energii elektrycznej w źródłach rozproszonych:

Agregaty kogeneracyjne 69 PLN / MWh
Elektrownie wiatrowe 170 PLN / MWh
Małe elektrownie wodne 160 PLN / MWh
Elektrownie biogazowe 140 PLN / MWh

 

W zwi─ůzku z tym, ┼╝e ┼║r├│d┼éa rozproszone s─ů lokalizowane w pobli┼╝u odbiorc├│w wykorzystywana przez nie infrastruktura do przesy┼éania odbiorcom wyprodukowanej energii elektrycznej jest znacznie mniejsza w por├│wnaniu do infrastruktury sieciowej wykorzystywanej przez ┼║r├│d┼éa systemowe. Prawid┼éowo naliczona tym wytw├│rcom op┼éata przesy┼éowa mo┼╝e by─ç istotnym czynnikiem konkurencyjno┼Ťci ┼║r├│de┼é rozproszonych wobec ┼║r├│de┼é systemowych. Analiza przeprowadzona na potrzeby PSE S.A. wykaza┼éa, ┼╝e zmniejszenie op┼éat przesy┼éowych mo┼╝e wynie┼Ť─ç, w ich przypadku, od 4 do 30 PLN / MWh.

W dyskusji Prezes Urz─Ödu Regulacji Energetyki dr Leszek Juchniewicz przedstawi┼é swoje stanowisko dotycz─ůce odnawialnych ┼║r├│de┼é energii uzasadniaj─ůc, ┼╝e aczkolwiek wzgl─Ödy ekologiczne i zobowi─ůzania mi─Ödzynarodowe wymagaj─ů preferencji dla OZE, to jednak wy┼╝sze koszty energii wytwarzanej w tych ┼║r├│d┼éach s─ů spo┼éecznie trudne do zaakceptowania. Nieprecyzyjne przepisy prawne dotycz─ůce obowi─ůzku zakupu takiej energii r├│wnie┼╝ nie sprzyjaj─ů jej rozwojowi.

Kolejni dyskutanci zwr├│cili uwag─Ö na niekorzystne aspekty wykorzystania energii wiatrowej, zw┼éaszcza w du┼╝ej skali. Elektrownie wiatrowe ujemnie wp┼éywaj─ů na krajobraz, niekorzystnie oddzia┼éuj─ů akustycznie, s─ů zagro┼╝eniem dla ptak├│w, ale tak┼╝e stanowi─ů powa┼╝ny problem dla systemu energetycznego. Najpowa┼╝niejszym ich mankamentem nie jest jednak niestabilno┼Ť─ç produkcji, lecz ryzyko jednoczesnego wy┼é─ůczenia znacznej liczby urz─ůdze┼ä przy przekroczeniu przez wiatr pr─Ödko┼Ťci krytycznej ┬ľ w sytuacji, gdy kilka sekund wcze┼Ťniej elektrownie te pracowa┼éy z pe┼én─ů moc─ů. Taki przypadek mia┼é ju┼╝ miejsce w Niemczech, gdzie niemal jednocze┼Ťnie wy┼é─ůczone zosta┼éy elektrownie wiatrowe o ┼é─ůcznej mocy 3,5 GW.

Rozw├│j odnawialnych ┼║r├│de┼é energii nie pozostaje tak┼╝e oboj─Ötny dla krajowego rynku pracy. Przy harmonijnym rozwijaniu r├│┼╝nych rodzaj├│w OZE, szczeg├│lnie tych zwi─ůzanych z wykorzystaniem biomasy, potencjalnie do roku 2010 mo┼╝e w Polsce przyby─ç 35 tys. nowych miejsc. Znacznie mniejsze korzy┼Ťci spo┼éeczne wynikaj─ů natomiast z inwestowania w elektrownie wiatrowe, gdzie eksploatacja elektrowni o mocy 1 MW wymaga zatrudnienia (obs┼éuga, konserwacja) zaledwie 0,2 osoby.

Zar├│wno prelegenci jak i osoby bior─ůce udzia┼é w dyskusji poruszyli szereg zagadnie┼ä zwi─ůzanych z OZE, na kt├│re nie┼éatwo dzisiaj uzyska─ç pe┼éne odpowiedzi. Wydaje si─Ö zatem celowe, aby do tematyki niekonwencjonalnych, w tym odnawialnych ┼║r├│de┼é energii na seminariach Warsztat├│w Regulatora w niedalekiej przysz┼éo┼Ťci powr├│ci─ç.

STRATEGIE ROZWOJU ENERGETYKI NIEKONWENCJONALNEJ

Promocje:

PROMOCJE: