Pompy ciepła | Oświetlenie LED, żarówki LED | Kolektory słoneczne | Certyfikat energetyczny | Podłogówka
Z brzucha ziemi... W ostatnich 20 latach na budowę instalacji geotermalnych na całym świecie wydano ponad 22 mld dolarów. W Polsce mamy największe zasoby ciepłych wód pod ziemią - twierdzą naukowcy. Energia przyjazna środowisku
Z brzucha ziemi
W Zakopanem od kilku dni działa sieć ciepłownicza wykorzystująca
zasoby geotermalne Podhala. W ciągu dwóch lat do sieci zostaną podłączone
Kościelisko i Nowy Targ.
FOT. GRZEGORZ MOMOT
KRYSTYNA FOROWICZ
Podziemne ciepłe wody w Polsce mogą stać się energetycznym przebojem
XXI wieku. Potrzeba tylko trochę pieniędzy i więcej przekonania - twierdzą
prof. Jacek Zimny i Julian Sokołowski z krakowskiej Akademii Górniczo-Hutniczej.
Naukowcy wykonali ekspertyzę na temat możliwości wykorzystania
odnawialnych źródeł energii dla zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego
kraju. Pracę wykonali na zlecenie Sejmu, jako część przygotowań do debaty
na temat polityki ekologicznej i zrównoważonego rozwoju.
Gorące serca profesorów
Profesorowie Jacek Zimny i Julian Sokołowski uznali, że Polska mogłaby
być krajem mlekiem i miodem płynącym, gdyby mądrze sięgnąć po naturalne
zasoby czystej energii. Ich potencjał jest jednym z największych w całej
Europie (z uwagi na dużą powierzchnię kraju i energię geotermiczną Ziemi) -
jeśli nie największy z grona państw UE i krajów stowarzyszonych.
W ocenie naukowców, wykorzystanie tylko części wielkich potencjalnych
zasobów energii odnawialnej pozwoliłoby na zaspokajanie połowy naszych
potrzeb i wraz z korzystaniem z własnych surowców, uniezależnienie od
importu. Energię wiatru można wykorzystywać na 40 proc. powierzchni kraju.
Technologie kolektorów słonecznych do uzyskiwania ciepła pozwalają korzystać
z nich przez cały rok nawet przy rozproszonej energii - gdy niebo jest
zachmurzone - przekonywali. Istotną część potrzebnej energii - przede
wszystkim w rolnictwie - można uzyskać z biomasy.
- Prawie 80 proc. terytorium Polski pod powierzchnią posiada baseny z gorącą
wodą. Blisko 100 dużych miast (powyżej 50 tys. mieszkańców) mogłoby do
swoich sieci ciepłowniczych dostarczać gorącą wodę o temperaturze powyżej
100 st. C. - twierdzi prof. Jacek Zimny.
Obecnie udział energii ze źródeł odnawialnych w bilansie
paliwowo-energetycznym Polski wynosi 2,5 proc.
- Polska należy do krajów o średnich zasobach tego bogactwa - próbował
studzić gorące serca profesorów Michał Wiłczyński, były główny geolog
kraju.
Bank Światowy uwierzył
W nasze "gorące bogactwo" uwierzył Bank Światowy i udzielił
nam pożyczki 38,2 mln USD na sfinansowanie projektu wykorzystania energii
geotermalnej dla ciepłownictwa na Podhalu.
- Jest to jeden z największych na świecie projektów ekologicznych
wykorzystujących źródła geotermiczne (z wnętrza Ziemi) i jeden z
nielicznych, który uzyskał tak mocne wsparcie ze strony Banku Światowego w
regionie Europy i Azji Środkowej - powiedział Basil Kavalsky, dyrektor krajowy
BŚ na Estonię, Litwę, Łotwę oraz Polskę. Umowa między BŚ i rządem
Polski została podpisana w czerwcu w ub.r.
Realizacja projektu już się rozpoczęła. Cel został jasno sprecyzowany;
chodzi o ograniczenie emisji dwutlenku węgla z lokalnych kotłowni opalanych
koksem i węglem kamiennym. Dotyczy to kilku miast (w tym Zakopanego i Nowego
Targu) oraz 4 gmin podhalańskich - Poronin, Kościelisko, Szaflary i Biały
Dunajec.
Łączny koszt inwestycji wyniesie 96,70 mln USD. Projekt współfinansują
Unia Europejska, USA, rząd Danii oraz inne instytucje.
Najcieplej w Jaszczurówce
Prof. Roman Ney z Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią
PAN uważa, że 2/3 powierzchni kraju, to obszar na którym wody geotermalne można
swobodnie wykorzystać. Są to złoża (zbadane i udokumentowane);
- w rejonie Niżu Polskiego, gdzie znajduje się 6225 km sześc. wód
podziemnych o temperaturze od 20 do 120 st. C, zawierających energię cieplną
rzędu 32,4 mld ton paliwa umownego;
- w obrębie zapadliska podkarpackiego, gdzie nagromadzone jest prawie 360 km
sześc. wód o temperaturze od 35 do 120 st. C, a zgromadzoną w nich energię
cieplną szacuje się na 1,5 mld t.p.u.
- na terenie Karpat Polskich do zagospodarowania jest około 100 km sześc. wód
geotermalnych o wartości blisko 700 mln t.p.u.
Najkorzystniejsze warunki do eksploatacji podziemnego ciepła istnieją w
rejonie podhalańskim, o czym wiadomo od prawie stu lat. Pierwsze źródła
cieplicowe w Jaszczurówce zostały odkryte w 1844 r. Podhalańskie wody mają
temperaturę od 35 st. C do ponad 120 st. C, odznaczają się niską
mineralizacją i bardzo wysokim, bo wynoszącym do 25 bar, ciśnieniem
artezyjskim.
Powstającym w naszym kraju instalacjom geotermalnym z uwagą
przypatrują się ekolodzy. Chodzi o to, aby wyciągnięte z wnętrza
ziemi wody, po wykorzystaniu nie były zrzucane do pobliskich rzek,
tylko ponownie zatłaczane w głąb ziemi. Zalegające głęboko wody
geotermalne, kontaktujące się ze złożami ropy naftowej, skażone są
często występującymi na tej głębokości minerałami i związkami -
rtęcią, kwasem borowym i związkami fenolopochodnymi. Często też
przy pompowaniu wody dochodzi do uwalniania się trujących gazów z pokładów
np. siarkowodoru czy chmur pary zawierającej równie toksyczne związki.
Istnieje też zagrożenie opadania poziomu wód podziemnych, gdy wody
nie zostaną zawrócona do ziemi.
Nowa ustawa - "Prawo geologiczne i górnicze" po raz
pierwszy zaliczyła wody geotermalne do kopalin, co niewątpliwie będzie
porządkować proces ich poszukiwania, rozpoznawania i wydobywania.
Górale nie chcieli, teraz chwalą
W miejscowości Bańska Niżna został wybudowany i oddany do
eksploatacji pierwszy w Polsce Doświadczalny Zakład Geotermalny (w latach
1989-1993), obecnie działający jako Laboratorium Geotermalne. Dostarcza ciepło
do 220 gospodarstw. Początkowo górale nie chcieli geotermii.
- Ciepło spod ziemi pochodzi z piekła - przeklinali. Dopiero jak ksiądz poświęcił
pierwsze domy ogrzewane ciepłem z gorących wód ludzie przestali się bać.
Nawet są zadowoleni, nie wożą koksu i węgla, zmniejszyła się szara czapa
dymów w Dolinie Białego Dunajca i dzieci mniej chorują.
Geotermia Podhalańska SA. zamierza w ciągu najbliższych lat doprowadzić
ciepło geotermalne dla 7 tys. mieszkańców Zakopanego oraz podłączyć do
sieci 7 tys. odbiorców w Nowym Targu. Założeniem jest produkcja ok. 510 tys.
GJ (gigadżuli) ciepła na rok.
Wody geotermalne - podobnie jak wiatr, woda, słońce - są źródłem
czystej energii, praktycznie niewyczerpalnym. Nie ma hałd żużlu, emisji tysięcy
ton pyłów i gazów do atmosfery, które powstają przy spalaniu węgla. Np. w
Zakopanem, gdzie w ciągu roku spalało się do niedawna ok. 150 tys. ton węgla,
obecnie po ogrzaniu połowy miasta z instalacji geotermicznych i w 1/3 gazem
ziemnych (jako uzupełnienie) emisja zanieczyszczeń spadła o 2/3.
Trzy ciepłownie - Pyrzyce bez kominów
Polska geotermia zaczęła się od Podhala. Dziś nie ma wątpliwości;
zasoby geotermalne zakładu Bańska-Biały Dunajec wystarczają na pokrycie ciepła
do ogrzewania Zakopanego, Nowego Targu oraz innych mniejszych miejscowości tego
regionu.
W podszczecińskich Pyrzycach od kilku lat pracuje druga ciepłownia
"napędzana" wodą z wnętrza ziemi o szczytowej mocy cieplnej 50 MW.
- Pierwszy świder poszedł do ziemi kilka lat temu - mówi Kazimierz Lipiński,
burmistrz Pyrzyc. Dziś zakład ogrzewa całe miasto, wszystkie zakłady pracy
oraz uprawy szklarniowe. Gorąca woda o temperaturze ponad 60 st. C wydobywana
jest z głębokości 1640 m. Jej zasoby wystarczą na wiele lat. Zlikwidowane
zostały wszystkie małe kotłownie węglowe. Zużywały one ok. 30 tys. ton węgla
rocznie.
Pyrzyce są obecnie pierwszym w Polsce regionem bez kominów, najczyściejszym
w kraju i do tego z nadwyżką mocy. Oferta dla potencjalnych inwestorów
powinna zatem wydać się kusząca. Miasto oczekuje inwestycyjnego boomu.
Eksperci z Warszawy ocenili, że woda geotermalna z Pyrzyc może być
wykorzystywana w celach leczniczo-rekreacyjnych. Pyrzyczanie zastanawiają się
nad budową otwartych zasilanych ciepłą wodą basenów czynnych przez cały
rok. Z geotermii będą mogły korzystać zakłady przemysłowe, przetwórnie
pasz, szklarnie, właściciele stawów rybnych. Do Pyrzyc przyjeżdżają
studenci, piszą prace magisterskie o ciepłowni.
Trzecia w Polsce instalacja geotermalna pracuje od 1999r. w Mszczonowie na
Mazowszu. Moc szczytowa wynosi 12 MW, roczną produkcję ciepła szacuje się na
100 tys. GJ.
Plany mają także inne miasta.
Poszliśmy "po rozum do głowy"
- Dopiero niedawno poszliśmy "po rozum do głowy", że gorąca
woda także może być polskim złotem - obstają przy swojej ekspertyzie prof.
Jacek Zimny i Julian Sokołowski. Już Stanisław Staszic wskazywał, że
okolice Łodzi są bogate w wody geotermalne. W 1825 r. ten wielki autorytet oświecenia
pisał o Łodzi: - Małe drewniane miasteczko (Łódź liczyła wówczas
kilkaset mieszkańców) przeznaczone pod fabryki powinno wykorzystywać swoje
zasoby ciepłych wód. Apelował do gorących serc mieszkańców Łodzi, by sięgnęli
po to, co im matka natura w wianie przypisała. Dziś Łódź, licząca prawie 1
mln mieszkańców, spala rocznie 1,5 mln ton węgla i odpowiednio do tego
produkuje zanieczyszczenia.
Energia geotermalna - jak przedstawiają autorzy ekspertyzy - to nie tylko
gigantyczne, niewyczerpalne zasoby, ale też jest to najtańsza energia w
polskich warunkach.
Koszt jednostkowy wyprodukowania 1 GJ energii cieplnej jest najtańszy z ciepłowni
geotermalnej, i o 30 proc. niższy niż ze spalania węgla (według danych MPEC
Małopolska). W Geotermii Podhalańskiej koszt wyprodukowania 1GJ wynosi 4-7 USD,
w Pyrzycach pod Szczecinem ok. 3 USD.
Przez wiele lat profesorowie Julian Sokołowski i Roman Ney w pełni
rozpoznali zasoby ciepłych źródeł podziemnych, prawie w każdym województwie
i wielu gminach.
Owocem ich badań było uruchomienie trzech zakładów geotermalnych; w Bańskiej
- Biały Dunajec, w Pyrzycach i ostatnio w Mszczonowie.
- Na całym świecie w ostatnich 20 latach na budowę instalacji
geotermalnych wydano ponad 22 mld dolarów. Całkowita moc ciepłowni
geotermalnych w Europie wynosi 8300 MW. Polska znajduje się na 14 miejscu w tym
rankingu. -
Autorka publikacji otrzymała nagrodę w konkursie Narodowego Funduszu
Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej za cykl najlepszych artykułów
prasowych, reportaży lub felietonów dotyczących problematyki związanej z
ekologią. Narodowy Fundusz pokrywa także koszty publikacji artykułu na łamach
"Rzeczpospolitej". |
Strona główna
Roczniki:
Kontakt: |
