Dom, do ogrzania którego potrzeba osiem razy mniej energii niż do ogrzania domu przeciętnego? To możliwe.
Dom,
do ogrzania którego potrzeba osiem razy mniej energii niż do ogrzania domu
przeciętnego? To możliwe. Ten cel realizuje budownictwo pasywne rozwijające
się w Niemczech i Skandynawii. Pierwszy w Polsce dom pasywny już powstał.
Wygląda skromnie. Jest niezbyt duży (150 m2 plus piwnica) i nie
zajmuje wiele miejsca na działce. Wykończony został oszczędnie, bez użycia
drogich materiałów. Zamiast tego zainwestowano w nowoczesne instalacje, okna o
ponadnormatywnych parametrach i grube izolacje.
Miejsce
wybrano tak, aby mogło być spełnione pierwsze założenie domu pasywnego: właściwe
usytuowanie domu względem stron świata. Dom stoi na osi wschód-zachód,
tak że przeszklona elewacja skierowana jest dokładnie na południe - dzięki
temu słońce dociera do domu bez przeszkód. Żaden budynek ani drzewo nie
zacienia jego południowej ściany. Elewacja jest przeszklona, a na dachu
znajduje się sześć kolektorów. W północnej ścianie są tylko nieliczne małe
otwory. Od tej strony usytuowano wejście, garaż i podjazd.
Kształt
- kolejne założenie domu pasywnego: aby uzyskać zamierzony efekt
energetyczny, bryła powinna być zwarta, o prostym obrysie i niewielkiej
powierzchni ścian zewnętrznych. Dom pasywny to prostopadłościan przykryty
zwykłym dwuspadowym dachem. Jedynym urozmaiceniem są uskoki ścian
szczytowych, mające na celu poprawienie warunków nasłonecznienia wnętrza,
a więc służące oszczędzaniu energii. Kształt architektoniczny wynika z
poszukiwania optymalnych warunków korzystania z ciepła słonecznego.
Wnętrze
domu energooszczędnego, to umieszczenie przy północnej ścianie pomieszczeń
pomocniczych, a przy południowej - dziennych. Od północy na parterze znajdują
się: część wejściowa, schody i łazienka. Pozostałe pomieszczenia na
parterze - pokój dzienny z jadalnią, kuchnia i sypialnia - oświetlone są południowym
światłem. Nie ma wiatrołapu. Z otwartego holu wchodzi się do pokoju
dziennego i jadalni. Pokój dzienny znajduje się w wysuniętej części domu i
ma swój "dalszy ciąg" w postaci tarasu. Sypialnię i kuchnię
urozmaicają narożne okna i niewielkie, częściowo osłonięte tarasy. Na
poddaszu wystarczyło miejsca na trzy sypialnie, dużą łazienkę i garderobę.
Urządzenia
do ogrzewania i wentylacji domu pasywnego są duże, więc zajmują
sporo miejsca. Pomieszczenie techniczne znajduje się w dużej piwnicy.
Cały dom jest podpiwniczony, i tam zlokalizowano też wszystkie pomieszczenia
pomocnicze, schowki, pralnię i pokój do ćwiczeń. Izolacja piwnicy oraz
stropu między piwnicą a parterem musi być jednak wykonana perfekcyjnie.
Prawidłowe
działanie wentylacji mechanicznej wymaga, aby dom był
absolutnie szczelny. Domy pasywne, które mają certyfikat instytutu w
Darmstadcie, przed oddaniem do użytkowania poddawane są nawet specjalnej próbie
szczelności. Dom nie ma komina i kominka! Jakość powietrza wewnątrz jest
optymalna, kiedy dom jest szczelny, a okna zamknięte. Okna w założeniu służą
jedynie do wyglądania. Otwierając je, nie korzystamy w pełni z wentylacji
mechanicznej. Wnętrze w upalne dni chronią od nadmiaru słońca zewnętrzne,
elektrycznie sterowane żaluzje. Dom chłonie każdy promień, wykorzystując
jego ciepło. Masywne ściany kumulują je w ciągu dnia i oddają w nocy. Jeśli
w zimie słonecznych dni jest zbyt mało, można włączyć dodatkowe
ogrzewanie. W domu jest jeszcze tradycyjna instalacja c.o. z grzejnikami - na
wszelki wypadek.
W
domu nie ma mostków termicznych. Słupy międzyokienne zostały
"wciągnięte" do środka i są widoczne we wnętrzu. Balkony
wspierają się na własnej konstrukcji, niepołączonej z konstrukcją ścian
domu. Ściany murowane były z bloczków Fortis - pustaków
keramzytobetonowych z profilowaną wkładką styropianową. Współczynnik U ściany
~ 0,1 W/(m2*K). Warstwa nośna ma grubość 36 cm, ocieplona jest z
zewnątrz warstwą styropianu grubości 15 cm. Ściany piwnic mają grubość 53
cm. Strop nad piwnicą to płyta betonowa grubości 25 cm, od
spodu ocieplona 25-centymetrową warstwą wełny mineralnej. Dach
ociepla 30-centymetrowa warstwa wełny mineralnej.
Zastosowano specjalne okna trzy-szybowe posiadające
certyfikat Passivhaus-Institut w Darmstadcie o współczynniku przenikania ciepła
(dla całego okna: rama plus szyba) U = 0,77 W/(m2*K). Grubość i ciężar
takich okien są wyraźnie większe niż okien standardowych. Narożne okna mają
profile z ociepleniem w narożnikach. Ich szczelność zapewniają specjalne
fartuchy pełniące funkcję uszczelek. W trakcie budowy wyjątkową uwagę
zwracano na precyzyjne łączenie wszystkich elementów i materiałów. Aby
uzyskać maksymalną szczelność, stosowano specjalne taśmy do sklejania folii
dachowej, kleje i otuliny, masy do uszczelniania przejść rur przez ściany.
"Murator"
Tekst Anna Wrońska
Zdjęcia Piotr Mastalerz

Dom pasywny wymaga określonych rozwiązań instalacyjnych. Dokładniej o nich w
grudniowym numerze miesięcznika "Murator".
W nim również przepis na ciepły i suchy dach, sekrety wykonania dobrej wiaty,
naprawa uszkodzonego betonu oraz zmiany w warunkach technicznych dotyczących
instalacji ogrzewczych...
Promocje: