Pompy ciepła | Oświetlenie LED, żarówki LED | Kolektory słoneczne | Certyfikat energetyczny | Podłogówka

Od kominów do wiatraków... Produkcja i zużycie energii, liberalizacja rynku energii oraz promocja "zielonych źródeł energii" są treścią jednej z najważniejszych unijnych polityk - energetycznej.

Tu jest miejsce na reklamę. Zobacz cennik

POLITYKA ENERGETYCZNA Może kojarzyć się z polskim sloganem z poprzedniego ustroju: "zgaś zbędną żarówkę". W istocie obrazuje myślenie o rynku energii w kategoriach rynkowych

Produkcja i zużycie energii, liberalizacja rynku energii oraz promocja "zielonych źródeł energii" są treścią jednej z najważniejszych unijnych polityk - energetycznej.

Polityka energetyczna wiąże się ściśle z tzw. Protokołem z Kioto dotyczącym zapobiegania zmianom klimatycznym, a nakładającym na kraje członkowskie UE obowiązek ograniczania emisji gazów cieplarnianych.

Co ta polityka oznacza dla polskich konsumentów i producentów energii?

Zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego

Głównym celem polityki energetycznej jest zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego przy równoczesnym poszanowaniu środowiska. Unia w coraz większym stopniu zależy od zewnętrznych źródeł energii (ponad 50 proc. energii jest importowane, a jeśli nie zostaną podjęte żadne kroki, do 2030 roku będzie to nawet 70 proc.) - stąd konieczność dbania o bezpieczeństwo energetyczne.

Liberalizacja rynku energii

Priorytetem polityki energetycznej jest stworzenie wspólnego rynku energii oraz liberalizacja europejskiego rynku energetycznego. Pod koniec 2002 r. Rada Energetyczna (ministrowie odpowiedzialni za sektor energetyczny w krajach członkowskich) osiągnęła porozumienie dotyczące otwarcia krajowych rynków gazu i energii elektrycznej, ustalając ostateczny termin liberalizacji na 2007 r. dla użytkowników indywidualnych i 2004 r. dla klientów przemysłowych. Otwarcie rynków dokona się za sprawą utworzenia niezależnych instytucji regulujących oraz oddzielenie funkcji przesyłowych i dystrybucyjnych od funkcji produkcyjnych.

Transeuropejska sieć przesyłowa

Liberalizacji towarzyszą kroki ukierunkowane na umożliwienie międzynarodowego tranzytu energii elektrycznej między sieciami wysokiego napięcia - aby wspólny rynek energetyczny obejmował cały obszar Unii Europejskiej i aby możliwy był handel energią elektryczną pomiędzy podmiotami w różnych krajach członkowskich.

Narzędzia polityki energetycznej

Realizacja unijnej polityki odbywa się za pomocą różnorodnych narzędzi - zarówno prawnych (harmonizacja ustawodawstw krajowych oraz dyrektywy nakładające na kraje członkowskie nowe obowiązki) oraz finansowych - poprzez programy wspierające oszczędność energii i korzystanie ze źródeł odnawialnych.

Harmonizacja akcyzy

Ministrowie gospodarki i finansów 15 państw Unii Europejskiej uzgodnili ostatnio wprowadzenie jednolitych, minimalnych stawek akcyzy na wszystkie surowce energetyczne.

Do tej pory Unia regulowała minimalny poziom akcyzy tylko dla paliw płynnych (benzyny i oleju napędowego). Teraz minimalna stawka akcyzy zostanie nałożona także na energię elektryczną. Co więcej, nowa dyrektywa na nowo ustali poziom opodatkowania paliw płynnych.

Dyrektywa ma na celu ograniczenie zakłóceń w konkurencji na Jednolitym Rynku, wynikających z różnych cen energii w różnych krajach, ma także zachęcić do korzystania z technologii energooszczędnych (akcyza dla firm korzystających z takich technologii będzie niższa), oraz z zielonych źródeł energii (na energię wiatrową czy biogaz będzie zerowa stawka akcyzy). Dyrektywa ma tym samym przyczynić się do wypełniania zobowiązań Protokołu z Kioto.

Efektywność energetyczna

Komisja wychodzi z założenia, że mając niewielki wpływ na dostawy i produkcję energii, powinna wpływać na jej popyt. Dlatego optymalnym rozwiązaniem dla rosnącej zależności od zewnętrznych źródeł energii oraz coraz większej emisji gazów cieplarnianych jest ograniczanie konsumpcji energii poprzez poprawę efektywności energetycznej.

Zużycie energii w budynkach stanowi ok. 1/3 całości energii zużywanej w Europie. Wszelkie akcje zwiększające efektywność energetyczną budynków mają zatem szanse spowodować znaczne oszczędności.

Sprawność energetyczna urządzeń domowych...

Komisja podejmuje kroki dla zapewnienia odpowiedniej sprawności energetycznej urządzeń domowych (m.in. pieców, lodówek, oświetlenia itp.) oraz ich oznakowania (np. zużycie energii), a także sprawności energetycznej.

... całych budynków

Poprzez uregulowanie m.in. sposobu obliczania sprawności (wydajności) energetycznej budynków, ustalenia najniższej dopuszczalnej wydajności dla nowych oraz remontowanych budynków.

... oraz urządzeń biurowych

Komputery, monitory, faksy, skanery, kopiarki, drukarki zużywają zaskakująco dużo energii. Aby konsument mógł odróżnić te, które są przyjazne środowisku, wprowadzono oznakowanie Energetyczną Gwiazdą. Uzyskanie takiego znaku jest dobrowolne dla producentów czy dystrybutorów sprzętu biurowego, który spełnia odpowiednie wymagania (posiada funkcję "sleep", która uaktywnia się po pewnym okresie nieużywania). Taki znak można już zobaczyć na urządzeniach sprzedawanych w Polsce.

Inteligentna Energia dla Europy

Programem wspierającym finansowo oszczędność energii oraz poprawę wydajności energetycznej jest Inteligentna Energia dla Europy (Intelligent Energy for Europe) - program, który ma się rozpocząć w drugim kwartale 2003 r. Mogą z niego korzystać także podmioty z Polski oraz innych krajów kandydujących.

W programie wydzielono kilka linii programowych, wśród nich: SAVE - racjonalne wykorzystanie energii i zarządzanie popytem. Program ten będzie oferował wsparcie działań m.in. w zakresie tworzenia struktur i instrumentów motywujących do racjonalnego wykorzystania energii oraz zarządzania popytem (np. planowanie i zarządzanie popytem na skalę lokalną i regionalną), a także ułatwiania wejścia na rynek nowego sprzętu energooszczędnego, szczególnie w przemyśle i budownictwie.

Inna z linii programowych

STEER - zajmuje się oszczędnością energii w transporcie, co nie dziwi, gdy zauważymy, że 40 proc. unijnej energii konsumowane jest właśnie przez sektor transportu, który produkuje 28 proc. emisji dwutlenku węgla. STEER wspiera tworzenie struktur i instrumentów motywujących do stosowania bardziej energooszczędnych i mniej zanieczyszczających środowisko systemów transportu oraz zmodyfikowanie zachowań dotyczących mobilności (np. planowanie i zarządzanie transportem miejskim), a także tworzenie nowego rodzaju infrastruktury i penetracji rynku przez pojazdy alternatywne.

Daleka droga do celu

Przejście od energii z elektrowni węglowych do energii ze źródeł odnawialnych - to docelowy efekt polityki energetycznej. Niestety, droga do osiągnięcia wyraźnych rezultatów jest daleka.

Komisja poprzez odpowiednie akty prawne wspiera produkcję energii ze źródeł odnawialnych, wspierając prace nad badaniami i unowocześnianiem takich źródeł (VI Ramowy Program Badań i Rozwoju - Zrównoważone Systemy Energetyczne oraz tworzenie struktur i instrumentów motywujących do rozwoju nowych i odnawialnych źródeł energii (np. planowanie i zarządzanie popytem na energię i paliwa na skalę lokalną i regionalną, tworzenie produktów finansowych i odpowiednich instrumentów rynkowych), a także ułatwianie penetracji rynku przez nowe i odnawialne źródła energii oraz przejścia od prezentacji do marketingu najlepszych technologii (Inteligentna Energia dla Europy - program ALTENER).

Ponadto Komisja ustaliła docelowe zużycie energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych na 12 proc. całości zużycia energii do 2010 roku, z czego energia elektryczna powinna stanowić 22,1 proc.

Polskie plany sięgające 2010 r. mówią o minimalnym poziomie energii ze źródeł odnawialnych na poziomie 7,5 proc. rocznej sprzedaży przedsiębiorstw energetycznych (rozporządzenie ministra gospodarki z 15 grudnia 2000 r. w sprawie obowiązku zakupu energii elektrycznej ze źródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych oraz wytwarzanej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła, a także ciepła ze źródeł niekonwencjonalnych i odnawialnych oraz zakresu tego obowiązku).

Wsparcie dla polskich źródeł energii odnawialnej - fundusze strukturalne

Finansowe wsparcie inwestycji w zakresie źródeł energii odnawialnych w Polsce będzie możliwe z programów funduszy strukturalnych - zarówno z sektorowego programu operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Gospodarki, jak i z Zintegrowanego Programu Rozwoju Regionalnego.

* * *

Unijna polityka energetyczna, która tak wiele wagi przywiązuje do sprawności energetycznej i ograniczania niepotrzebnej konsumpcji, może kojarzyć się z polskim sloganem z poprzedniego ustroju: "zgaś zbędną żarówkę". W istocie obrazuje ona myślenie o rynku energii w kategoriach rynkowych. Gdy zacznie mieć wpływ na Polskę, dla konsumentów może oznaczać możliwość wyboru, a dla producentów oraz dystrybutorów energii - ogromne wyzwanie.

Autorka jest konsultantem w zespole ds. Unii Europejskiej PricewaterhouseCooper

Od kominów do wiatraków