|
3. Czy wiecie, że...... Istota kryzysu wokół irańskiego
programu atomowego polega na tym, iż zarówno eksperci Międzynarodowej Agencji
Energii Atomowej, jak i USA, Unii Europejskiej oraz Rosji nie dają wiary
zapewnieniom Iranu o potrzebie opanowania technologii wzbogacania uranu wyłącznie
w celu rozwoju własnej energetyki jądrowej. Dlaczego?Z prostej przyczyny: irański
przemyśl nie jest i w dającej się przewidzieć perspektywie nie będzie w
stanie opanować produkcji paliwa (elementów paliwowych i kaset paliwowych) dla
swych budujących się elektrowni jądrowych, a skonstruowanie bomby atomowej w
jego możliwościach leży. Paradoks na tym właśnie polega, iż łatwiej
wyprodukować bombę, niż paliwo jądrowe dla elektrowni. Nie ma się czemu dziwić, przecież
najpierw powstała bomba atomowa, a dopiero później - elektrownia.
Ponadto konstruowanie bomby nie wymaga ani wysoko zautomatyzowanych technologicznych
ciągów, ani nadzwyczajnej kontroli jakości, by spełniony został standard
ISO 9001 - jak w przypadku produkcji paliwa. O jego skomplikowanej konstrukcji, w pewnym stopniu można się zorientować z
poniższych rysunków i zamieszczonych danych.
  
Rys. 1. Konstrukcja elementu paliwowego i kasety reaktora WWER -
1000 (Wodo - Wodianoj Energeticzeskij Reaktor,
moc elektryczna - 1000 MW); 1 -główka elementu, 2 i 6 - miejsca spawów, 3 - rozpórka ustalająca
pastylki, 4 -pastylki z dwutlenku uranu, 5 - koszulka (rurka), 7 - stopka
Dane elementu paliwowego: długość
- 3837 mm; długość paliwa (złożonego z pastylek) - 3630 mm; zewnętrzna średnica koszulki -
9,1 mm; grubość koszulki, nie mniej niż - 0,63 mm, materiał koszulki -
Zr +1%Nb; pastylka - UO2 z centralnym otworem o średnicy 2,35
mm; średnie wzbogacenie uranu w izotop U - 235 wynosi 4,31 %; rozpórka -
sprężyna z chromo - niklowego stopu.
Dane kasety paliwowej: masa UO2
- 455 kg; liczba elementów paliwowych w kasecie - 312; odstęp między osiami sąsiednich
elementów paliwowych - 12,75 mm; liczba kaset w reaktorze - 312 szt.
Osobliwością rosyjskiej kasety, odróżniającą ją od
podobnych zachodnio - europejskich i amerykańskich konstrukcji mających
prostokątną formę, jest - sześciokątny kształt.
Konstrukcja elementów paliwowych musi sprostać
hydrodynamicznym i cieplnym parametrom omywającej je wody. Między maksymalną wartością
temperatury w środku elementu a chłodziwem różnica sięga ok. 1000 st. C.
- na promieniu zaledwie kilku milimetrów, co musi wywoływać ogromne naprężenia.
Ponadto pod koszulką, wskutek rozszczepień atomów uranu powstają gazy, które
nigdy nie powinny się z pod niej się uwolnić. Stwarza to przed konstruktorami
wyjątkowe wymagania, a przed producentem - surowe warunki w zakresie kontroli jakości
.
Rosja zawarła z Iranem długoterminowy kontrakt na dostawę świeżego
i odbiór paliwa wypalonego. Czas życia reaktora oblicza się na ok. 50 lat. Rosjanie
wypowiadają pogląd, iż ze względu na wyjątkowo trudną technologię
wytwarzania kaset i elementów paliwowych, jest rzeczą wątpliwą, by Iran mógł
opanować w przyszłości ich produkcję. Amerykańska firma "Westinghouse"
, która w swoim czasie starała się wyprzeć Rosję z rynku paliwa dla
rosyjskich reaktorów, napotkała wielkie trudności przy opracowywaniu kaset własnej
konstrukcji dla tych reaktorów. Stało się to powodem, dla którego czeska elektrownia w Temelinie, która zaczęła
stosować amerykańskie paliwo, ogłosiła przetarg na dostawę kaset i
zaprosiła do udziału także Rosję.
Do wytworzenia reaktorowego paliwa jest potrzebny
wzbogacony uran. Jednakże od opanowania technologii jego otrzymywania do
produkcji paliwa dla elektrowni jest jeszcze daleka droga. Wszystko wskazuje na
to, że Iranowi nie uda się jej pokonać. Zatem, stan taki może stwarzać
uzasadnione podejrzenie, iż uruchomienie
procesu wzbogacania służy wyłącznie celom militarnym.
Żródła: www.iranatom.ru;
www.7days.ru; www.nccp.ru
Opracował: J. Kubowski
Promocje:
|
|