Pompy ciepła | Oświetlenie LED, żarówki LED | Kolektory słoneczne | Certyfikat energetyczny | Podłogówka

Uprawa roślin energetycznych. Ekonomicznie i ekologicznie... W Polsce można uprawiać kilka gatunków roślin energetycznych: wierzby z rodzaju Salix viminalis var. gigantea, ślazowca pensylwańskiego, różę wielokwiatową, topinambura (słonecznik bulwiasty), topolę, robinię akacjową i tzw. trawy energetyczne głównie z rodzaju Miscanthus.

Tu jest miejsce na reklamę. Zobacz cennik

Z wymienionych gatunków zapewne tylko wierzba, ślazowiec pensylwański i być może topinambur, będą szerzej uprawiane na gruntach rolnych. Obecnie rośliną najpowszechniej uprawianą na potrzeby energetyki jest wierzba krzewiasta w różnych odmianach. Szacuje się, że roślina ta będzie stanowić około 70% biomasy przeznaczonej do produkcji ciepła i energii elektrycznej. Trzeba nadmienić, że wierzba jest rośliną, którą uprawiać można na wielu rodzajach gleb i w różnych warunkach wegetacji.

Korzyści wynikające z wykorzystania wierzby - zarówno dziko rosnących form, jak i specjalnie uprawianych klonów - są znane od bardzo dawna. Wielokrotnie opisywano sposoby wykorzystania wierzby, ukazując tym samym korzyści, jakie wnosi jej uprawa w życie człowieka. Jej mniej znane aspekty użyteczności można ująć w znaczeniu globalnym, jak i w sensie lokalnym (tabela).

Globalne i lokalne aspekty użyteczności upraw wierzby

Globalnie:

- paliwo zastępcze w energetyce lokalnej oraz zawodowej do produkcji energii elektrycznej i ciepła z OZE

- zagospodarowanie powierzchni ziemi uprawnej, dotychczas odłogowej lub zdewastowanej

- zmniejszanie bezrobocia na wsi - aktywizacja zawodowa społeczności

Lokalnie:

- zwiększanie dochodu rolniczego

- rozwiązanie problemu zapotrzebowania wsi w ciepło i energię elektryczną wiejskiej w okresie zimy, okresie w którym jest szczególnie duże bezrobocie

W krajowej energetyce, w ostatnich miesiącach przeprowadzono kilka prób wykorzystania biomasy wierzbowej zmieszanej z węglem. Próby te mogą być podstawą do określenia problemów techniczno-procesowych, które powinny zostać rozwiązane w najbliższej przyszłości. Zakładając oczywiście, że chcemy, aby kierunki i tendencje rozwoju produkcji z OZE były zgodne z obecnymi trendami, wśród których znajdujemy: rozwój i ukształtowanie rynku biomasy w Polsce, logistykę dostaw, zachowanie bioróżnorodności rolniczej w zgodzie z jednorodnością wsadu paliwowego do kotła oraz zharmonizowanie rentowności produkcji rolniczej z rentownością producentów energii.

Globalnym argumentem przemawiającym za rozwojem technologii uprawy wierzby jest możliwość zagospodarowania ziemi odłogowych, a także powierzchni zdewastowanej lub zdegradowanej. Wg danych Głównego Urzędu Statystycznego (Ochrona Środowiska 2001) w Polsce w 2000 r. było około 1,7 mln hektarów odłogów i ugorów. Gdyby dodać do tego użytki rolne (UR) zdewastowane i zdegradowane, to potencjał produkcyjny UR stanowiłby powierzchnię około 1,8-1,85 mln hektarów. Oczywiście nie wszystkie te grunty powinny być przeznaczone pod uprawę roślin wysokoenergetycznych, ale zapewne zdecydowana ich większość.

W walce z bezrobociem

Najwięcej ugorów oraz odłogowych nieużytków rolnych jest na terenach byłych państwowych gospodarstwach rolnych i tam też, jest największe strukturalne bezrobocie. Te dwa czynniki można połączyć, tworząc miejsca pracy w produkcji biomasy. Wg wieloletnich obserwacji, do uprawy 20 hektarów wierzby energetycznej należy zatrudnić 1 pracownika w pełnym wymiarze godzin. Dodatkowe etaty można tworzyć w sprzedaży i transporcie biomasy, a także w wielu sektorach jej przetwórstwa, takich jak: produkcja płyt wiórowych i mat drogowych, plecionkarstwo czy architektura ogrodowa. Ocenia się, że cały proces technologiczny od posadzenia wierzby do sprzedaży gotowego wyrobu wytworzonego z biomasy prowadzony na powierzchni 8 hektarów, przyczynia się do powstania 1 miejsca pracy.

Z kolei rosnące zainteresowanie, w sensie lokalnym, zakładaniem upraw roślin energetycznych wynika z możliwości uzyskiwania większego dochodu, niż w tradycyjnie pojmowanej produkcji rolniczej. Profesjonalnie prowadzona uprawa wierzby z rodzaju Salix viminalis var. gigantea może co najmniej podwoić dochód rolniczy. Wynika to z dużej produkcyjności genetycznej roślin i ze stosunkowo niewielkich nakładów w okresie eksploatacji uprawy. Szacuje się, że z dobrze prowadzonej plantacji można uzyskać dochód brutto na poziomie 4 - 4,5 tys. zł. z 1 ha, a odliczając koszty jego uzyskania w wysokości 30-35%, dochód netto znacznie przekracza obecnie uzyskiwany z uprawy roślin dla przemysłu spożywczego.

Ciągle bagatelizowanym problemem na wsi, jest zapotrzebowanie rolników w opał. Sytuacja w dużej części polskiej wsi przedstawia się różnorodnie. Mianowicie, w rodzinach o największym dochodzie zakupywany jest węgiel, a w tych gdzie dochód jest niewielki, kupowane jest drewno opałowe, które rolnik najczęściej sam pozyskuje. Pozostają jeszcze rodziny, gdzie brak jest dochodu pieniężnego i tam pozyskiwane jest drewno z lasu niezgodnie z prawem, czyli po prostu na skutek kradzieży. We wszystkich tych przypadkach można uniknąć kupowania opału, lub wręcz kradzieży z lasu, przeznaczając pod uprawę tylko 0,5-0,6 hektara ziemi, której przecież u nas nie brakuje. Tylko tak niewielka powierzchnia uprawy gwarantuje dostateczną ilość opału dla mieszkańców wsi. Inną wiążącą się z tym kwestią, jest jakość i sprawność wiejskich kotłów lub pieców. Stan obecny - szczególnie w starszych domostwach jest po prostu niedostateczny. Tym bardziej jest to problem oszczędnego gospodarowania energią. Występuje powszechna konieczność zakupu nowych, wysokosprawnych urządzeń grzewczych. Rolnicy rozumieją to i zainwestują w nowe kotły, ale tylko wówczas, gdy przedstawi się im całą korzystną dla nich analizę ekonomiczną. Koszty wytworzenia 1GJ energii cieplnej z wierzby są niższe w stosunku do węgla, gazu i oleju opałowego.

Największe zapotrzebowanie na siłę roboczą przy uprawie wierzby występuje w miesiącach zimowych. Żniwa wierzbowe to czas po zakończeniu okresu wegetacji, a więc w miesiącach listopad, grudzień, styczeń, luty. Zawsze w tych miesiącach następuje zbiór, przerób i przygotowanie biomasy wierzbowej do sprzedaży. W pozostałych miesiącach - poza nowymi nasadzeniami, które muszą być dokonane najpóźniej do końca kwietnia -prace przy plantacjach wierzbowych polegają na zabiegach pielęgnacyjnych. Nie są to jednak czynności pracochłonne. Okres zimy, w polskich warunkach produkcji roślinnej jest okresem bezczynności. Produkcja biomasy wierzbowej może łagodzić skutki dużego bezrobocia w tym czasie.

Przedstawione powyżej informacje oraz argumenty, uzasadniają rosnące zainteresowanie rolników uprawą roślin energetycznych. Poza tym pozostaje wiele problemów, które w najbliższym czasie powinny być rozwiązane. Niektóre z nich to:

- kształcenie instruktorów wiedzy rolniczej w kierunku technologii uprawy roślin energetycznych,

- odpowiednie zaplecze techniczne (maszyny, urządzenia) związane z uprawą i przerobem biomasy,

- logistyka transportu pomiędzy producentem, a konsumentem,

- techniczne problemy związane z przechowywaniem biomasy,

- technika i technologia współspalania i jednorodnego spalania.

Raczej warto je rozwiązać, gdyż działania na rzecz ochrony środowiska, opłacalność uprawy wierzby energetycznej na nieużytkach i ugorach oraz tworzenie nowych miejsc pracy w "wierzbowym biznesie" - to istota całego przedsięwzięcia.

Uprawa roślin energetycznych. Ekonomicznie i ekologicznie