Kogeneracja w Europie

Pompy ciep│a | OÂwietlenie LED, ┐arˇwki LED | Kolektory s│oneczne | Certyfikat energetyczny | Pod│ogˇwka

Kogeneracja w Europie... Wysoko sprawna kogeneracja jest procesem technologicznym sprzyjaj─ůcym ograniczaniu zu┼╝ycia paliwa do produkcji energii, a tym samym - obni┼╝aniu emisji zanieczyszcze┼ä i ograniczaniu zu┼╝ycia paliw kopalnych.

Tu jest miejsce na reklamŕ.
Zobacz cennik
W 1997 r. Komisja Europejska opublikowa┼éa strategi─Ö okre┼Ťlaj─ůc─ů cel indykatywny podwojenia udzia┼éu energii elektrycznej pochodz─ůcej z produkcji w skojarzeniu do 18% do 2010 r. Obecnie uwa┼╝a si─Ö, ┼╝e cel ten jest nieobowi─ůzuj─ůcy. Analizy mo┼╝liwo┼Ťci realizacji tej strategii wskazuj─ů, ┼╝e osi─ůgni─Öcie celu prowadzi─ç b─Ödzie do redukcji emisji CO2 o 65 mln t rocznie do 2010 r. W celu realizacji okre┼Ťlonej w ten spos├│b polityki, Komisja Europejska opublikowa┼éa Dyrektyw─Ö o promocji kogeneracji (2004/8/WE), maj─ůc─ů zapewni─ç prawne ramy dla budowy systemu wsparcia tej efektywnej techniki. Dyrektywa nie wskazuje celu indykatywnego dla ka┼╝dego kraju z uwagi na r├│┼╝n─ů struktur─Ö paliwow─ů gospodarek europejskich, klimat i zapotrzebowanie na ciep┼éo. Wymaga jednak przeprowadzenia analiz potencja┼éu dla zwi─Ökszenia udzia┼éu wysoko sprawnej kogeneracji w produkcji energii na rynku europejskim, a tak┼╝e wskazuje na szereg innych dzia┼éa┼ä maj─ůcych wesprze─ç rozw├│j tej technologii: wprowadzenie gwarancji pochodzenia energii elektrycznej z kogeneracji, mo┼╝liwo┼Ť─ç priorytetowego zapewnienia dost─Öpu do sieci, przegl─ůd procedur administracyjnych w celu usuwania barier dla kogeneracji oraz raportowanie do Komisji o post─Öpie w zwi─Ökszaniu udzia┼éu kogeneracji w bilansie energetycznym kraju (pierwszy raport ma powsta─ç do lutego 2007 r.).
Najwa┼╝niejszym i najciekawszym z narz─Ödzi okre┼Ťlonych przez dyrektyw─Ö jest system gwarancji pochodzenia energii elektrycznej – narz─Ödzia wykorzystywanego tak┼╝e przy promocji energii elektrycznej ze ┼║r├│de┼é odnawialnych.
Koncepcja gwarancji pochodzenia energii elektrycznej produkowanej w wysoko sprawnym skojarzeniu powsta┼éa w p├│┼║nych latach 90. ubieg┼éego wieku. Koncepcja zak┼éada, ┼╝e za ka┼╝d─ů wyprodukowan─ů MWh energii elektrycznej w skojarzeniu producent otrzyma od pa┼ästwa gwarancj─Ö pochodzenia. Gwarancja ta mo┼╝e s┼éu┼╝y─ç r├│┼╝nym celom: mo┼╝e stanowi─ç podstaw─Ö wyp┼éacenia dotacji w postaci sta┼éych taryf – dop┼éat do produkcji lub do zwolnie┼ä podatkowych albo mo┼╝e by─ç przedmiotem obrotu (np. zielone certyfikaty w Polsce). Dzi─Öki zastosowaniu gwarancji pochodzenia typowa wysoko sprawna elektrociep┼éownia b─Ödzie posiada─ç trzy produkty w swoim portfolio: ciep┼éo, energi─Ö elektryczn─ů i certyfikat (schemat).


Schemat działania systemu wsparcia energii elektrycznej produkowanej w skojarzeniu

Certyfikacja kogeneracji w wybranych krajach
Narz─Ödzie, cho─ç wymagane przez dyrektyw─Ö, nie funkcjonuje jeszcze we wszystkich krajach, a tam, gdzie je wprowadzono, zastosowano r├│┼╝ne rozwi─ůzania pod wzgl─Ödem podstawy wystawienia certyfikatu (produkcja ciep┼éa, produkcja energii elektrycznej, oszcz─Ödno┼Ť─ç energii/unikni─Öte emisje) i stworzenia popytu na certyfikaty (system obowi─ůzku kwotowego, dotacje do produkcji, rynek dobrowolny). W Polsce trwaj─ů obecnie prace nad wdro┼╝eniem systemu takiej certyfikacji, warto zatem przyjrze─ç si─Ö, jak funkcjonuje on w krajach, w kt├│rych certyfikaty kogeneracji wprowadzono kilka lat temu.
• Wielka Brytania
W Wielkiej Brytanii system wsparcia elektrociep┼éowni (Quality Assurance for Combined Heat and Power – CHPQA) jest systemem dobrowolnym i dzia┼éa od 2001 r. Certyfikaty CHPQA nadawane s─ů wysoko sprawnym instalacjom produkuj─ůcym w skojarzeniu, na podstawie kryterium „dobrej jako┼Ťci”, tj. sprawno┼Ťci produkcji energii elektrycznej powy┼╝ej 20% i wska┼║nika jako┼Ťci charakteryzuj─ůcego og├│ln─ů sprawno┼Ť─ç przemian i efekty ┼Ťrodowiskowe. Metodologia okre┼Ťlania tego wska┼║nika jest do┼Ť─ç skomplikowana, ale jednoznacznie zdefiniowana.
Posiadanie certyfikat├│w CHPQA stanowi podstaw─Ö do skorzystania z ulg podatkowych, m.in. zwolnienia z podatku klimatycznego na┼éo┼╝onego na wszystkich producent├│w energii w wysoko┼Ťci 0,43 pens├│w/kWh (dane za 2005 r.) i innych korzy┼Ťci. Systemy skojarzone, oparte na odnawialnych ┼║r├│d┼éach energii (np. na biomasie) mog─ů skorzysta─ç z dodatkowego wsparcia – systemu zielonych certyfikat├│w ROC. W systemie uczestniczy 90% rynku CHP w Wielkiej Brytanii.
• Holandia
Systemem wsparcia kogeneracji w Holandii jest system sta┼éych taryf dla producent├│w energii, wprowadzony w czerwcu 2004 r. Obowi─ůzuje wszystkie instalacje, zar├│wno zawodowe, jak i przemys┼éowe. W ramach systemu producent energii otrzymuje od CertiQ (sp├│┼éki c├│rki holenderskiego operatora sieci elektroenergetycznych, zajmuj─ůcej si─Ö wydawaniem certyfikat├│w energii elektrycznej) niebieskie certyfikaty kogeneracji, kt├│re upowa┼╝niaj─ů do dotacji. Za ka┼╝d─ů tak─ů kWh otrzymuje si─Ö dop┼éat─Ö w wysoko┼Ťci 2,6 eurocent├│w. Certyfikat jest wydawany za wyprodukowan─ů energi─Ö elektryczn─ů pomno┼╝on─ů przez tzw. indeks CO2, kt├│ry obrazuje, jaka cz─Ö┼Ť─ç wyprodukowanej energii elektrycznej mo┼╝e by─ç uwa┼╝ana za woln─ů od emisji CO2. Indeks CO2 jest obliczany dla poszczeg├│lnych technologii i publikowany rokrocznie przez holenderskie Ministerstwo Gospodarki. Wsparcie w postaci dotacji do produkcji mog─ů jednak otrzyma─ç tylko instalacje m┼éodsze ni┼╝ 10-letnie. Certyfikaty kogeneracji nie mog─ů by─ç przedmiotem obrotu. Jednoczeœnie mo┼╝na ┼é─ůczy─ç systemy wsparcia energii elektrycznej pochodz─ůcej ze ┼║r├│de┼é odnawialnych i produkowanej w skojarzeniu.
• Portugalia
W Portugalii funkcjonuje bardzo skomplikowany system, oparty na unikni─Ötych kosztach w systemie elektroenergetycznym, zwi─ůzanych z inwestycjami w nowe moce, kosztami paliwa i obs┼éugi produkcji energii elektrycznej, kosztami przesy┼éu i dystrybucji energii (zwi─ůzanymi z inwestycjami sieciowymi, obs┼éug─ů sieci i strat na przesyle), a w ko┼äcu uwzgl─Ödniaj─ůcy emisj─Ö CO2. Warunkiem przyznania certyfikatu jest: wymagana minimalna sprawno┼Ť─ç produkcji energii elektrycznej zale┼╝na od technologii (paliwa gazowe – 55%, ciek┼ée – 50%, w uk┼éadach spalaj─ůcych minimum 50% biomasy – 45%) oraz sprawno┼Ť─ç energetyczna produkcji energii elektrycznej liczona przy za┼éo┼╝eniu 90-procentowej sprawno┼Ťci przemian przy produkcji ciep┼éa.
G┼é├│wne korzy┼Ťci dla producenta certyfikowanej energii to: gwarancja zakupu energii przez operatora sieci; gwarantowane taryfy na energi─Ö, indeksowane cenami paliw ciek┼éych; premia za nisk─ů emisj─Ö CO2 – odnoszona do wska┼║nika 370 kg CO2/MWh.
• Belgia
Z uwagi na federalny charakter pa┼ästwa w Belgii istniej─ů cztery r├│┼╝ne systemy certyfikacji energii. Pierwszy to system zielonych certyfikat├│w obejmuj─ůcych zar├│wno produkcj─Ö w cyklu skojarzonym, jak i energi─Ö elektryczn─ů ze ┼║r├│de┼é odnawialnych dla Walonii – zosta┼é on wprowadzony w 2003 r. i jest najbardziej dojrza┼éym systemem w Belgii. Kolejny to system zielonych certyfikat├│w obejmuj─ůcych zar├│wno produkcj─Ö w cyklu skojarzonym, jak i energi─Ö elektryczn─ů ze ┼║r├│de┼é odnawialnych dla Brukseli, wprowadzony w 2004 r. Trzecim rodzajem jest system certyfikat├│w obejmuj─ůcych energi─Ö ze ┼║r├│de┼é odnawialnych dla Flamandii, wprowadzony w 2002 r., a ostatnim – system certyfikat├│w wysoko sprawnej kogeneracji dla Flamandii, wprowadzony w styczniu 2005 r.
Ka┼╝dy dostawca energii elektrycznej jest zobowi─ůzany do certyfikat-energetyczny.pl" target="_blank">oszcz─Ödno┼Ťci energii pierwotnej przy pomocy kogeneracji. Ilo┼Ť─ç zaoszcz─Ödzonej energii pierwotnej odpowiada okre┼Ťlonemu minimalnemu udzia┼éowi energii elektrycznej z kogeneracji w ca┼ékowitej ilo┼Ťci sprzeda┼╝y energii elektrycznej odbiorcom ko┼äcowym. Ten minimalny udzia┼é zmienia si─Ö od 1,19% w 2005 r. do 5,23% w 2012 r. dla Flamandii i od 3% w 2003 r. do 7% w 2007 r. w Walonii. Jako dow├│d wype┼énienia obowi─ůzku, dostawcy energii powinni umorzy─ç odpowiedni─ů ilo┼Ť─ç certyfikat├│w kogeneracji (system kwotowy, podobnie jak system dzia┼éaj─ůcy w Polsce).
Opr├│cz certyfikat-energetyczny.pl" target="_blank">oszcz─Ödno┼Ťci energii pierwotnej uwzgl─Ödnia si─Ö unikni─Öt─ů emisj─Ö CO2 w odniesieniu do wska┼║nika referencyjnego zast─ůpionej instalacji, np. w Walonii 1 certyfikat = 456 kg unikni─Ötego CO2, co jest r├│wnowa┼╝ne produkcji 1 MWh energii elektrycznej w instalacji gazowej. Certyfikaty wydaje belgijski regulator VREG. Mog─ů one by─ç przedmiotem obrotu. W odr├│┼╝nieniu od certyfikat├│w energii odnawialnej, na kt├│re ustalona jest gwarantowana minimalna cena w wysokoœci 65 euro, cena na certyfikaty kogeneracji ustalana jest przez popyt na rynku. Instalacja produkuj─ůca energi─Ö w kogeneracji i u┼╝ywaj─ůca np. biomas─Ö mo┼╝e otrzymywa─ç zielone certyfikaty obok certyfikat├│w kogeneracji.

Systemy wsparcia energii elektrycznej produkowanej w skojarzeniu wykorzystuj─ůce koncepcje gwarancji pochodzenia w wybranych krajach
KrajRodzaj narz─ÖdziaUdzia┼é w systemiePodstawa wydania certyfikatuMo┼╝liwo┼Ť─ç wykorzystania certyfikatuCzy certyfikat jest przedmiotem obrotu?
Wielka Brytania
CHPQA
dobrowolny- sprawno┼Ť─ç produkcji energii elektrycznej powy┼╝ej 20%
- wska┼║nik jako┼Ťci charakteryzuj─ůcy og├│ln─ů sprawno┼Ť─ç przemian i efekty ┼Ťrodowiskowe
- zwolnienia podatkowe
nie
Holandia
Niebieskie certyfikaty
obowi─ůzkowy- wiek instalacji (poni┼╝ej 10 lat)- dotacje
nie
Belgia (Walonia)*
Zielone certyfikaty
obowi─ůzkowy- unikni─Öta emisja CO2- sprzeda┼╝ na rynku
tak
Portugalia
bd.
obowi─ůzkowy- unikni─Öte koszty inwestycji w nowe moce
- uniknięte koszty produkcji, przesyłu i dystrybucji energii elektrycznej z produkcji rozdzielnej
- unikni─Öta emisja CO2
-gwarancja zakupu energii
- gwarantowane ceny
- premia za nisk─ů emisj─Ö CO2
-

*najbardziej dojrzały system
bd. – brak danych

Europejski potencjał
Produkcja energii elektrycznej i ciep┼éa w skojarzeniu jest rozwiazaniem efektywnym pod wzgl─Ödem energetycznym i ┼Ťrodowiskowym. W Europie istnieje znaczny potencja┼é dla rozwoju tej technologii i dlatego prowadzi si─Ö starania wsparcia tej technologii w skali ca┼éej UE. Komisja Europejska pozostawia jednak dowolno┼Ť─ç szczeg├│┼éowej realizacji wsparcia kogeneracji poszczeg├│lnym krajom. Z powy┼╝ej przedstawionego kr├│tkiego przegl─ůdu wynika, ┼╝e poszczeg├│lne kraje stosuj─ů r├│┼╝ne rozwi─ůzania, uzale┼╝nione od kultury gospodarki w danym kraju. Wszystkie opisane systemy s─ů do┼Ť─ç m┼éode, dlatego trudno m├│wi─ç o ich skuteczno┼Ťci, jednak warto zwr├│ci─ç uwag─Ö na system brytyjski – system certyfikacji, kt├│ry istnieje ju┼╝ od pi─Öciu lat i – cho─ç to system dobrowolny – obejmuje niemal wszystkie elektrociep┼éownie w tym kraju.
Pozostaje mie─ç nadziej─Ö, ┼╝e wdra┼╝amy w Polsce system czerwonych certyfikat├│w tak┼╝e skutecznie b─Ödzie wspiera┼é rozw├│j tej przyjaznej œrodowisku technologii.

Źródła
  1. Dyrektywa 2004/8/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 11 lutego 2004 r. w sprawie wspierania kogeneracji w oparciu o zapotrzebowanie na ciep┼éo u┼╝ytkowe na rynku wewn─Ötrznym energii oraz zmieniaj─ůca dyrektyw─Ö 92/42/EWG.
  2. Benchmarking Report: Status of CHP in EU Member States, COGEN Europe, www.sei.ie/getFile.asp?FC_ID=1772&docID=57
  3. Szweykowska-Muradin M., Kielichowska I.: Certyfikaty kogeneracji w Europie. Konferencja „Kogeneracja i czerwone certyfikaty”. Warszawa 16-17 pa┼║dziernika 2006.
  4. http://ec.europa.eu/energy/demand/legislation/heat_power_en.htm.
  5. http://www.chpqa.com.


Izabela Kielichowska
MBA,
dr Maria Szweykowska-Muradin
Ecofys Polska

ten tekst znajdziecie
w numerze 12 / 2006 / Czysta Energia na stronie 14.

Kogeneracja w Europie

Promocje:

PROMOCJE: